TOGG açılımı nedir? Yerli otomobil TOGG özellikleri neler?

Türkiye'nin yerli otomobili TOGG C SUV modelinin görücüye çıkmasının ardından ABD'nin Las Vegas şehrindeki Consumer Electronic Show Fuarı'nda C Sedan modeli de tanıtıldı. TOGG açılımı "Türkiye’nin Otomobili Girişim Grubu" olarak biliniyor. TOGG seri üretiminin 2023'ün 1. çeyreğinde başlamış olacağı duyuruldu.

Türkiye’nin yerli otomobilinin tanıtımı ABD’nin Las Vegas şehrindeki Consumer Electronic Show Fuarı’nda gerçekleşti. Daha önce C SUV modelini görücüye çıkaran TOGG, fuarda ikinci otomobili olan C Sedan modelini tanıttı. İlk kez dünya sahnesine çıkan TOGG hakkındaki birçok bilgi de merak konusu oldu.

TOGG AÇILIM NEDİR?

TOGG: Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu

TOGG NEDİR?

TOGG Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin kısatlmasıdır.

Türkiye'de yerli otomobil üretebilmek için birlikte çalışma kararı alan şirket ve kuruluşlar Kasım 2017'de açıklandı. Bu amaçla Anadolu Grubu (%19), BMC (%19), Kök Grubu (%19), Turkcell (%19), Zorlu Holding (%19) ve TOBB (%5) tarafından 25 Haziran 2018'de Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu Sanayi ve Ticaret A.Ş. kuruldu. Eylül 2019'da Kök Grubu'nun projeden çekileceği iddia edildi. Ekim 2019'da şirket merkezi Şişli, İstanbul'dan Gebze, Kocaeli'ne taşındı. Şirketin CEO'su Gürcan Karakaş, tasarımı 2019 yılı içinde tamamlanacak olan otomobilin 2022'de satışa çıkacağını açıkladı. Tanıtılacak otomobilin elektrikli C segment SUV olacağı duyuruldu.

TOGG NE ZAMAN ÇIKACAK?

TOGG’un CEO'su Gürcan Karakaş, “Bunlar ilk günden itibaren kıyaslama mukayese yoluyla belirlediğimiz hedefler. Ve tabi bunların da mobility ekosistemine entegre edilmesi gerekiyor” dedi. Karakaş, “2022’nin 4. çeyreğinde seri üretime hazır olacak ve sertifikasyon çalışmaları tamamlandıktan sonra seri üretim 2023’ün 1. çeyreğinde başlamış olacak” bilgisini paylaştı.

TOGG TEKNİK ÖZELLİKLERİ

TOGG henüz satışan sunulmadığı ve test aşamasında olduğu için özellikler paylaşılmadı. TOGG otomobil hakkında bilinen özellikler şu şekilde;

Araç gücünü lityum iyon pillerden almaktadır. Tek şarj ile batarya kapasitesine göre 300 km ve 500 km menzile sahip iki farklı güç paketi sunulacak. Aracın bataryalarının 30 dakikadan kısa sürede %80 şarj edilebilmesi planlanmaktadır. Araçta yer alacak rejeneratif fren sistemi ile yavaşlamalarda motorların dinamo gibi çalışması ve pili tekrar şarj ederek menzili %20’ye kadar uzatması planlanmaktadır.

Aracın arkadan itişli 200 HP ve dört tekerden çekişli 400 HP olmak üzere iki farklı motor gücünde üretilmesi planlanmaktadır. Son hızı 180 km/sa olacak aracın 400 HP versiyonunda 0–100 km/sa hızlanması 4.8 saniye, 200 HP versiyonunda ise 7.6 saniyedir.

Aracın 4G/5G internet bağlantısı ile fabrikadan güncellemeleri otomatik olarak alabilmesi, arıza durumunda araca uzaktan müdahale edilebilmesi planlanmaktadır. Aracın 3. seviye otonom sürüş özelliklerine sahip olacağı açıklanmıştır.

Jennifer Lawrence Kimdir? Biyografisi

Kentucky Pilici Jennifer Lawrence Kimdir?

Jennifer Shrader Lawrence[1] (d. 15 Ağustos 1990), Amerikalı oyuncudur. Yer aldığı filmler dünya genelinde 5.5 milyar dolardan fazla hasılat elde etti, 2015 ve 2016 yılları arasında dünyanın en çok maaş alan kadın oyuncusuydu. 2013 yılında Time dergisinin dünyanın en etkili 100 kişisi listesinde yer aldı. Oscar, Altın Küre ve SAG ödüllerinin sahibidir.

Jennifer Lawrence 1990 yılında Louisville, Kentucky'de doğmuştur.[2] Kilise oyunlarında oynadı,[3] 14 yaşında oyuncu olmaya karar vermiştir ve ailesiyle birlikte bir yetenek avcısına başvurmuştur. Liseden 2 yıl erken mezun olmuş ve oyunculuk kariyerine başlamıştır.[2]

Lawrence TBS kanalındaki The Bill Engvall Show büyük kız kardeş 'Lauren Pearson'ı oynamıştır. Lawrence daha sonra sırasıyla The Devil You Know, Cold Case, Medium ve Monk Tv serilerinde rol almıştır.[4] 2008'de Jason Freeland'in yönettiği Garden Party isimli filmde küçük bir rol oynadı. Aynı yıl Guillermo Arriaga'in yönettiği büyük bir yapım olan The Burning Plain'da Charlize Theron ve Kim Basinger birlikte oynadı. Bu rolüyle Venedik film festivalinde Marcello Mastroianni ödülünü aldı.

Daha sonra başrol oynadığı Debra Granik'in yönettiği 'Winter's Bone' isimli film ile Sundance Film Festivali'nde en iyi film ödülünü aldı.[5] Bu filmdeki rolü ise birçok eleştirmenden olumlu tepki almıştır. David Denby, The New Yorker'daki yazısında filmi inanılmaz olarak tarif etmiştir.[6] Jennifer Lawrence bu rolüyle 25 Ocak 2011'de Akademi Ödülleri'nde En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'ne aday olmuştur. Aynı zamanda bu filmdeki performansı ona içinde NBR ödülü de dahil olmak üzere 7 ödül kazandırmıştır.[7] Aday olduğu an aynı zamanda Akademi ödüllerinin en genç ikinci En iyi oyuncu adayı olmuştur. Lawrence 2009 yılında The Beaver filminde Mel Gibson ve Jodie Foster ile birlikte oynamıştır fakat film 2011 yılında gösterime girmiştir. 2011'de Lawrence X-Men: First Class filminde şekil değiştiren karakter Mystique rolünde oynadı.[8] Film gişede büyük bir başarı elde etmesinin yanı sıra, Rotten Tomatoes'ta %88 oranında olumlu eleştiri almıştır. Aynı zamanda filmde Michael Fassbender ve Jennifer Lawrence'ın performansları çok beğenilmiş ve eleştirmenler tarafından övülmüştür. Daha sonra ise House at the End of the Street fiminde Elisabeth Shue ile birlikte oynadı. Film eleştirmenler tarafından beğenilmese de iyi bir gişe başarısı yakaladı.[9] Filmin son aşaması 2010'da bitirildi. Ardından Drake Doremus'un Like Crazy filminde Sam karakterini canlandırmıştır. Like Crazy filmi Sundance Film Festivali'nde En İyi Film ödülü ve Jüri Ödülünü kazanmıştır. Jennifer Lawrence, kendisine asıl büyük ünü getiren ve gişede 600 milyon dolardan fazla kazanan Açlık Oyunları'nda Katniss Everdeen karakterini canlandırmıştır. Bu filmden sonra David O. Russell'ın yönettiği ve 8 dalda Oscar'a aday olan Silver Linings Playbook filminde filmin ana karakterlerinden Tiffany Maxwell'ı canlandırmıştır. Silver Linings Playbook bağımsız bir film olmasına rağmen gişede 200 milyon dolardan daha fazla kazanmıştır aynı zamanda Rotten Tomatoes'ta %92'lik olumlu eleştiri almıştır. Jennifer Lawrence bu filmdeki rolüyle En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'nü kazanmıştır. Aynı zamanda bu filmdeki rolü Lawrence'a Altın Küre, SAG ve bağımsız filmlere verilen Bağımsız Ruh Ödülü getirmiştir. Ardından Jennifer Lawrence Time dergisinin hazırladığı TIME 100 listesi'ne girmiştir.

Silver Linings Playbook'tan sonra ise Susanne Bier'in yeni filmi olan Serena filminde Serena Pemberton karakterini canlandırmıştır. Filmde Silver Linings Playbook'daki rol arkadaşı olan Bradley Cooper'la birlikte başrolleri paylaşmaktadır. Film Amerika'da Eylül ayında vizyona girecek. Serena filminin ardından ise David O. Russell'ın yeni filmi olan American Hustle filminin çekimlerine başlamıştır. Filmde Marie Weinberg karakterini canlandırmaktadır. Filmin Amerika'da Aralık ayında vizyona girmesi bekleniyor.2015 yılında Joy filminde başrol oynamıştır. 2016 yılında çekilmiş olan 2017 de vizyona giren Uzay Yolcuları (Passengers) filminde Aurora karakterini başrol olarak oynamıştır.

Lawrence, 2011 yılında X-Men: Birinci Sınıf filminde rol aldıktan sonra Nicholas Hoult ile çıkmaya başladı. Ancak Ocak 2013'te ilişkilerini sonlandırdılar. Temmuz 2013'te X-Men: Geçmiş Günler Gelecek filminde birlikte rol aldıktan sonra yeniden ilişkilerine devam ettiler.[10] Çift, kaynakların belirttiğine göre farklı çalışma programlarından dolayı Ağustos 2014'te kesin olarak ayrıldı.[11]

31 Ağustos 2014'te Lawrence'ın çıplak fotoğrafları internete sızdı ve bu fotoğrafların Lawrence'ın iCloud hesabından ele geçirildiği düşünüldü. Lawrence fotoğrafların gerçek olduğunu onayladı.[12] Ekim 2014'te Vanity Fair'e verdiği röportajda bu durumu "cinsel suç" ve "cinsel tecavüz" olarak değerlendirdi ve ekledi, "O fotoğraflara bakan herkes bir cinsel saldırıyı ebedileştiriyor. Utanç duymalılar. Çılgına dönmek istemiyorum ama aynı zamanda düşünüyorum, insanlara çıplak vücuduma bakabileceklerini söylemedim."[13]

Eylül 2016'da Lawrence, Anne! filminin çekimleri sırasında tanıştıktan sonra film yapımcısı Darren Aronofsky ile çıkmaya başladı.[14] Kasım 2017'de ayrıldılar.[15]

2018'de sanat galerisi yönetmeni Cooke Maroney ile ilişkiye girdi ve Şubat 2019'da nişanlandılar.[16][17] Ekim ayında Rhode Island'da evlendiler. Eylül 2021'de Lawrence, Maroney'den ilk çocuğunu beklediğini duyurdu.[18] Mayıs 2019 itibarıyla, New York şehrinin Aşağı Manhattan bölgesinde ve Beverly Hills, California'da ikamet etmektedirler.[19]

2012 yılında, inceleme web sitesi IndieWire, Lawrence'ın "kendini beğenmiş" bir kişiliğe sahip olduğunu belirtti. Lawrence, doktorlar gibi hayat kurtaran mesleklere kıyasla "aptal" davrandığını ve bu nedenle başarısı konusunda "kendini beğenmiş" olduğuna inanmadığını söylüyor.

2012 yılında Rolling Stone ona "Amerika'nın en yetenekli genç oyuncusu" adını verdi. Kariyeri boyunca Lawrence hem yüksek profilli ana akım prodüksiyonlarda hem de düşük bütçeli bağımsız filmlerde rol aldı ve bir dizi film türünde yer aldı. Lawrence, oyunculuk eğitimi almamış ve profesyonel tiyatroda yer almamıştır. Bunun yerine oyunculuk yaklaşımını çevresindeki insanların gözlemlerine dayandırıyor.

Kariyeri geliştikçe, Lawrence en iyi ücretli aktrislerden biri haline geldi; 2013 yılında Time dergisi onu dünyadaki en etkili 100 kişiden biri olarak seçti. Elle dergisi onu eğlence sektöründeki en güçlü kadın olarak nitelendirdi ve Forbes onu 50. en güçlü aktris olarak gösterdi. 2014 yılında Forbes, 34 milyon dolarlık kazanç ile dünyanın en çok kazanan ikinci aktrisini seçti ve onu en güçlü aktris olarak gösterdi.

Lawrence 2011'de Victoria's Secret'ın "En Seksi" listesinde yer aldı, 2011 ve 2013'te Halkın En Güzel İnsanları, 2011'den 2014'e kadar Maxim's Hot 100 ve FHM'nin en seksi kadınlar listesine girdi.

Kaynakça

^ According to the State of Kentucky. Kentucky Birth Index, 1911–1999. Searchable at http://www.familytreelegends.com/records/12252 18 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
^ a b Schneller, Johanna. "Interview with Winter's Bone star Jennifer Lawrence". The Globe and Mail. Canada. 3 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2011.
^ Lord, Joseph (14 Ekim 2009). "Jennifer Lawrence: Bigger Things". Louisville Courier-Journal. 4 Aralık 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2011.
^ Stern, Marlow. "Jennifer Lawrence is the breakout star of Winter's Bone!". Manhattan Movie Magazine. 7 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2011.
^ Medina, Jeremy. "Jennifer Lawrence dishes on 'Winter's Bone' and stripping for 'Esquire'". BlackBook. 6 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2011.
^ Denby, David. "Current Cinema: Thrills and Chills". The New Yorker. Condé Nast. ss. 78-79. 28 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2011.
^ MTV News Staff (25 Ocak 2010). "Oscar Nominations List 2011". MTV. 21 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2011.
^ Wells, Jeffrey (24 Ekim 2010). "Lawrence on the Line". Hollywood elsewhere. 28 Ekim 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2010.
^ "Max Thieriot and Jennifer Lawrence Move into the House at the End of the Street". 25 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2011.
^ Rivera, Zayda. "Jennifer Lawrence, Nicholas Hoult reunite six months after split, are now 'full back on' " New York Daily News. Retrieved August 4, 2014.
^ Simi John (August 3, 2014). "Jennifer Lawrence and Nicholas Hoult Split For Second Time: Couple Blame 'Difficult Schedules' For Break-Up".
International Business Time. Retrieved August 4, 2014.
^ Joseph Steinberg (August 31, 2014). "Forbes: Nude Photos Of Jennifer Lawrence And Kate Upton Leak: Five Important Lessons Forr All Of Us" Forbes. Retrieved September 1, 2014.
^ "Cover Exclusive: Jennifer Lawrence Calls Photo Hacking a "Sex Crime" ". Vanity Fair. October 7, 2014. Retrieved October 7, 2014.
^ Details on Aronofsky relationship:

    Guglielmi, Jodi (9 Ağustos 2017). "Jennifer Lawrence on Dating Darren Aronofsky: 'I Had Energy for Him. I Don't Know How He Felt About Me'". People. 9 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2017.
    Riseman, Abraham (21 Ağustos 2017). "Darren Aronofsky Doesn't Want You to Know Anything About Mother!". Vulture.com. 22 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2017.

^ Russian, Ale (22 Kasım 2017). "Jennifer Lawrence and Darren Aronofsky Split After a Year Together". People. 22 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2017.
^ Keveney, Bill (6 Şubat 2019). "Jennifer Lawrence is officially engaged to art gallery director Cooke Maroney". USA Today. 6 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2019.
^ Aiello, McKenna; Morin, Alyssa. "Jennifer Lawrence and Cooke Maroney Are Engaged". E! News. 6 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Şubat 2019.
^ "Jennifer Lawrence and Cooke Maroney Tie the Knot in Rhode Island Wedding". People. 19 Ekim 2019. 20 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2019.
^ David, Mark (7 Mayıs 2019). "Jennifer Lawrence House-Hunting in New York City". Variety. 24 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2019.

Stefan Banach Kimdir? Biyografisi

Stefan Banach (Lehçe telaffuz: [ˈstɛfan ˈbanax]  ( dinle) (30 Mart 1892 - 31 Ağustos 1945), genellikle dünyanın en önemli ve etkili 20. yüzyıl matematikçilerinden biri olarak kabul edilen Polonyalı bir matematikçiydi.[1] Modern fonksiyonel analizin[2] kurucusu ve Lwów Matematik Okulu'nun orijinal bir üyesiydi. En önemli eseri, genel fonksiyonel analiz teorisi üzerine ilk monografi olan 1932 tarihli Théorie des opérations linéaires (Theory of Linear Operations; Doğrusal İşlemler Teorisi) kitabıdır.

Kraków'da doğan Banach, bir ortaokul olan IV Gymnasium'a gitti ve arkadaşı Witold Wilkosz ile matematik problemleri üzerinde çalıştı. 1910'da mezun olduktan sonra Banach, Lwów'a (bugün Lviv) taşındı. Ancak, I. Dünya Savaşı sırasında Banach, Hugo Steinhaus ile arkadaş olduğu Kraków'a döndü. Banach, Steinhaus'un zor bulduğu bazı matematik problemlerini çözdükten sonra, ilk ortak çalışmalarını yayınladılar. 1919'da Banach, diğer birkaç matematikçiyle birlikte bir matematik topluluğu oluşturdu. 1920'de Lwów Polytechnic'te asistanlık görevi aldı. Kısa süre sonra Polytechnic'te profesör ve Polonya Eğitim Akademisi'nin bir üyesi oldu. "Lwów Matematik Okulu"nu organize etti. 1929 civarında Théorie des opérations linéaires adlı eserini yazmaya başladı.

II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden sonra, Eylül 1939'da Lwów, Sovyetler Birliği tarafından ele geçirildi. Banach, Ukrayna Bilimler Akademisi'nin bir üyesi oldu ve Lwów Üniversitesi Matematik ve Fizik Bölümünün dekanı oldu. 1941'de Almanlar Lwów'u devraldığında, tüm yüksek öğretim kurumları Polonyalılara kapatıldı. Sonuç olarak Banach, Rudolf Weigl'in Institute for Typhus and Virology'sinde bit besleyici olarak geçimini sağlamak zorunda kaldı. İşi, tifüs bulaşma riskini taşırken, onu Almanya'da köle işçiliğine gönderilmekten ve diğer baskı biçimlerinden korudu. Sovyetler 1944'te Lwów'u yeniden ele geçirdiğinde, Banach üniversiteyi yeniden kurdu. Bununla birlikte, Sovyetler Polonyalıları Sovyet ilhak etmiş eski Polonya topraklarından uzaklaştırdığı için, Banach Kraków'a geri dönmeye hazırlandı. Bunu yapamadan, yedi ay önce akciğer kanseri teşhisi konarak Ağustos 1945'te öldü.

Banach'ın adını taşıyan önemli matematiksel kavramlardan bazıları arasında Banach uzayları, Banach cebirleri, Banach ölçüleri, Banach-Tarski paradoksu, Hahn-Banach teoremi, Banach-Steinhaus teoremi, Banach-Mazur oyunu, Banach-Alaoglu teoremi, ve Banach sabit nokta teoremidir.

Yaşamı

Erken dönem

Stefan Banach, 30 Mart 1892'de Kraków'daki St. Lazarus Genel Hastanesinde, o zamanlar Avusturya-Macaristan İmparatorluğunun bir parçası olarak, Góral Roma Katolik bir ailede doğdu[3] ve daha sonra babası tarafından vaftiz edildi, bu sırada olay ve kimliği belirsiz[4][5] olan annesi onu terk etti. Banach'ın ebeveynleri, her ikisi de Podhale bölgesinin yerlileri olan Stefan Greczek ve Katarzyna Banach idi.[6][7] Greczek, Kraków'da konuşlanmış Avusturya-Macaristan Ordusu'nda bir askerdi. Banach'ın annesi hakkında çok az şey biliniyor.[8] Vaftiz belgesine göre, Borówna'da doğdu ve evde yardım olarak çalıştı.[7]

Alışılmadık bir şekilde, Stefan'ın soyadı babasının değil annesinin soyadı idi, ancak babasının verdiği Stefan adını aldı. Stefan Greczek bir er olduğu ve evlenmesinin askeri düzenlemeler tarafından engellendiği, annenin de çocuğa bakamayacak kadar fakir olduğu için çift, onun ailesi ve arkadaşları tarafından yetiştirilmesi gerektiğine karar verdi.[9] Stefan hayatının ilk birkaç yılını büyükannesiyle geçirdi, ancak hasta olduğu zaman Greczek, oğlunun Franciszka Płowa ve yeğeni Maria Puchalska tarafından Kraków'da yetiştirilmesini sağladı. Genç Stefan, Franciszka'yı üvey annesi ve Maria'yı ablası olarak kabul edecekti.[10] Banach, ilk yıllarında, Polonya'ya göç etmiş ve Polonya edebiyatının Fransızca'ya çevirileri ve fotoğrafçılığı ile kendisini destekleyen Fransız entelektüel ve Płowa ailesinin arkadaşı Juliusz Mien'den ders aldı. Mien, Banach'a Fransızca'yı öğretti ve büyük olasılıkla onu erken matematiksel arayışlarında cesaretlendirdi.[11]

1902'de 10 yaşındaki Banach, Krakov'un IV Gymnasium'una (Goetz Gymnasium olarak da bilinir) kaydoldu. Okul beşeri bilimlerde uzmanlaşırken, Banach ve en yakın arkadaşı Witold Wiłkosz (aynı zamanda gelecekteki bir matematikçi) zamanlarının çoğunu molalarda ve okuldan sonra matematik problemleri üzerinde çalışarak geçirdiler.[12] Hayatın ilerleyen dönemlerinde Banach, okuldaki matematik ve fizik öğretmeni Dr. Kamil Kraft'ın matematikle ilgilenmesini sağladı.[13] Banach, genel olarak gayretli bir öğrenciyken, ara sıra yaptığı gibi düşük notlar alıyordu (gymnasiumdaki ilk sömestrinde Yunancada başarısız oldu) ve daha sonra okulun matematik öğretmenleri hakkında eleştirel bir şekilde konuşacaktı.[14]

1910'da 18 yaşında matura (lise derecesi) aldıktan sonra Banach, Lwów Polytechnic'te okumak amacıyla Lwów'a (bugün Lviv olarak anılır) taşındı. Başlangıçta, matematikte keşfedilecek yeni bir şey olmadığına ikna olduğu için çalışma alanı olarak mühendisliği seçti.[15] Bir noktada, yarı zamanlı olarak Krakov'daki Jagiellonian Üniversitesi'ne de katıldı. Banach'ın çalışmalarını desteklemek için para kazanması gerektiğinden, 1914'e kadar olmasa da, sonunda 22 yaşında lise mezuniyet sınavlarını geçti.[16]

I. Dünya Savaşı patlak verdiğinde Banach, solaklığı ve zayıf görüşü nedeniyle askerlik hizmetinden muaf tutuldu. Rus Ordusu Lwów'a saldırdığında Banach, savaşın geri kalanını geçirdiği Kraków'a gitti. Geçimini yerel gymnasiumlarında öğretmen olarak kazandı, bir kitapçıda çalıştı ve yol yapım ekibinde ustabaşı olarak çalıştı. O zamanlar Jagiellonian Üniversitesi'nde ünlü Polonyalı matematikçiler Stanisław Zaremba ve Kazimierz Żorawski'nin de dahil olduğu bazı derslere katıldı, ancak hayatının o dönemine dair çok az şey biliniyor.[17]

Steinhaus tarafından keşfi

1916'da Krakov'un Planty bahçelerinde Banach, zamanın ünlü matematikçilerinden Profesör Hugo Steinhaus ile karşılaştı. Steinhaus'a göre, bahçelerde dolaşırken "Lebesgue integrali" (Lebesgue entegrasyonu o zamanlar matematikte hala oldukça yeni bir fikirdi) terimine kulak misafiri olunca şaşırdı ve araştırmak için yürüdü. Sonuç olarak, Banach ve Otto Nikodym ile tanıştı.[18] Steinhaus, kendi kendini yetiştirmiş genç matematikçiye hayran kaldı. Karşılaşma, uzun süreli bir işbirliği ve dostluk ile sonuçlandı. Aslında, karşılaşmadan kısa bir süre sonra Steinhaus, Banach'ı üzerinde çalıştığı ancak zor olduğu kanıtlanmış bazı problemleri çözmeye davet etti. Banach bunları bir hafta içinde çözdü ve ikisi kısa süre sonra ilk ortak çalışmalarını yayınladılar (On the Mean Convergence of Fourier Series). Steinhaus, Banach ve Nikodym, diğer birkaç Krakov matematikçisi (Władysław Ślebodziński, Leon Chwistek, Alfred Rosenblatt 25 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ve Włodzimierz Stożek) ile birlikte, sonunda Polonya Matematik Derneği haline gelen bir matematik topluluğu kurdu.[19] Dernek resmi olarak 2 Nisan 1919'da kuruldu. Banach'ın müstakbel eşi Łucja Braus ile tanışması da Steinhaus aracılığıyla oldu.

Interbellum

Steinhaus, Banach'ı akademik çevrelerle tanıştırdı ve kariyerini önemli ölçüde hızlandırdı. Polonya 1918'de bağımsızlığını kazandıktan sonra Banach'a Lwów Polytechnic'te asistanlık verildi. Steinhaus'un desteği, aslında bir üniversiteden mezun olmadan da doktora almasına izin verdi. Lwów'daki Kral II. John Casimir Üniversitesi tarafından 1920'de[20] kabul edilen ve 1922'de yayınlanan[21] doktora tezi, kısa süre sonra tamamen yeni bir matematik dalı haline gelecek olan fonksiyonel analizin temel fikirlerini içeriyordu. Tez akademik çevrelerde geniş çapta tartışıldı ve 1922'de Lwów Polytechnic'te profesör olmasına izin verdi. Başlangıçta Profesör Antoni Łomnicki'nin bir asistanı olan Banach, 1927'de kendi kürsüsünü aldı. 1924'te Polonya Öğrenim Akademisi'nin bir üyesi olarak kabul edildi. Aynı zamanda, 1922'den itibaren Banach, Lwów Üniversitesi'nde ikinci Matematik Kürsüsü'ne başkanlık etti.

Genç ve yetenekli Banach, çevresinde büyük bir matematikçi grubu topladı. Scottish Café'de buluşan grup kısa süre sonra "Lwów Matematik Okulu"na hayat verdi. 1929'da grup, esas olarak Banach'ın çalışma alanı olan fonksiyonel analizlere ayrılmış olan Studia Mathematica adlı kendi dergisini yayınlamaya başladı. O sıralarda Banach, lineer - metrik uzay genel teorisi üzerine ilk monografi olan en iyi bilinen çalışması üzerinde çalışmaya başladı. İlk olarak 1931'de Lehçe olarak yayınlandı[22], ertesi yıl da Fransızcaya çevrildi ve Avrupa akademik çevrelerinde daha geniş bir kabul gördü.[23] Kitap aynı zamanda Banach ve çevresinin editörlüğünü yaptığı uzun bir matematik monografisi serisinin ilkiydi. 17 Haziran 1924'te Banach, Kraków'daki Polonya Bilimler ve Güzel Sanatlar Akademisi'nin muhabir üyesi oldu.

II. Dünya Savaşı

Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği tarafından Polonya'nın işgal edilmesinin ardından Lwów, neredeyse iki yıl boyunca Sovyetler Birliği'nin kontrolü altına girdi. 1939'dan itibaren Ukrayna Bilimler Akademisi'nin muhabir üyesi olan ve Sovyet matematikçileriyle[8] iyi ilişkiler içinde olan Banach, kürsüsünü koruması ve akademik faaliyetlerine devam etmesi için Ukraynaca öğrenmeye söz vermek zorunda kaldı.[24] 1941'de Barbarossa Operasyonu sırasında Almanya'nın Lwów'u ele geçirmesinin ardından, tüm üniversiteler kapatıldı ve Banach, birçok meslektaşı ve oğluyla birlikte, Profesör Rudolf Weigl'in Typhus Araştırma Enstitüsü'nde bit besleyici olarak işe alındı. Weigl Enstitüsü'ndeki istihdam, birçok işsiz üniversite profesörüne ve yardımcılarına rastgele tutuklama ve Nazi toplama kamplarına sürülmeye karşı koruma sağladı.

Sonra Kızıl Ordu 1944'te Lvov-Sandomierz Taarruzu sırasında Lviv'i yeniden ele geçirdi, Banach Üniversiteye döndü ve savaştan yıllar sonra yeniden kurulmasına yardımcı oldu. Bununla birlikte, Sovyetler Polonyalıları eskiden Polonya topraklarından uzaklaştırdığı için Banach, şehri terk etmeye ve Jagiellonian Üniversitesi'nde bir kürsü vadedilen Polonya, Kraków'a yerleşmeye hazırlandı.[8] Ayrıca Polonya Eğitim Bakanı adayı olarak kabul edildi.[25] Ancak Ocak 1945'te akciğer kanseri teşhisi kondu ve Lwów'da kalmasına izin verildi. 31 Ağustos 1945'te 53 yaşında öldü. Lychakiv Mezarlığı'ndaki cenazesine yüzlerce kişi katıldı.[25]

Katkıları

Banach'ın 1920'de tamamlanan ve 1922'de yayınlanan tezi, tam bir normlu vektör uzayı kavramını resmen aksiyomatize etti ve fonksiyonel analiz alanının temellerini attı. Bu çalışmasında Banach, bu tür uzayları "sınıf E-uzaylar" olarak adlandırdı, ancak 1932 tarihli kitabı Théorie des opérations linéaires’de terminolojiyi değiştirdi ve bunlardan "B tipi uzaylar" olarak bahsetti, bu da büyük olasılıkla bu uzayların sonradan kendi ismi ile adlandırılmasına katkıda bulundu.[26] Banach uzayları olarak bilinen şeyin teorisinin, Macar matematikçi Frigyes Riesz'in (1916'da yayınlandı) çalışmalarında öncülleri ve Hans Hahn ve Norbert Wiener'in çağdaş katkıları vardı.[20] Aslında kısa bir süre için, tam normlu doğrusal uzaylar, Wiener'in kendisi tarafından ortaya konulan terminolojiye dayalı olarak matematik literatüründe "Banach-Wiener" uzayları olarak adlandırıldı. Ancak, Wiener'ın konuyla ilgili çalışmaları sınırlı olduğu için, yerleşik isim sadece Banach uzayları haline geldi.[26]

Aynı şekilde, Charles Émile Picard tarafından geliştirilen daha önceki yöntemlere dayanan Banach sabit nokta teoremi, tezine dahil edildi ve daha sonra öğrencileri (örneğin Banach-Schauder teoreminde) ve diğer matematikçiler (özellikle Brouwer ve Poincaré ve Birkhoff). Teorem uzayın doğrusallığını gerektirmedi ve herhangi bir tam Cauchy uzayına (özellikle herhangi bir tam metrik uzaya) uygulandı.[20]

Hahn-Banach teoremi, fonksiyonel analizin temel teoremlerinden biridir.[20]

    Banach-Tarski paradoksu
    Banach-Steinhaus teoremi
    Banach-Alaoğlu teoremi
    Banach-Stone teoremi

Alıntılar

Banach anıtı, Krakov

Lwów Matematik Okulu'nun bir başka matematikçisi olan Stanislaw Ulam, otobiyografisinde Banach'tan şu sözlerle alıntı yapıyor:
“ "İyi matematikçiler analojiler görür. Büyük matematikçiler analojiler arasında benzerlikler görürler."[27] „

Hugo Steinhaus, Banach hakkında şunları söyledi:
“ "Banach benim en büyük bilimsel keşfimdi."[28] „


DipNotlar:

^ "Stefan Banach". 17 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. "Polish mathematician"
^ "Stefan Banach". 17 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. "“Polish mathematician who founded modern functional analysis and helped develop the theory of topological vector spaces.”"
^ "Home Page of Stefan Banach". kielich.amu.edu.pl. 12 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2017.
^ "Banach biography". www-history.mcs.st-andrews.ac.uk. 13 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2017.
^ Peter Stachura, Poland in the Twentieth Century, Springer (1999), s. 51
^ Waksmundzka-Hajnos 2006, s. 16
^ a b Duda, Roman (2009). "Facts and Myths about Stefan Banach" (PDF). Newsletter of the European Mathematical Society. EMS (71): 29. 25 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
^ a b c O'Connor & Robertson 2000
^ Kałuża 1996, ss. 2–4
^ Kałuża 1996, ss. 1–3
^ Kałuża 1996, s. 3
^ Kałuża 1996, s. 137
^ Jakimowicz & Miranowicz 2007, p. 4
^ Kałuża 1996, ss. 3–4
^ Jakimowicz & Miranowicz 2007, p.5
^ Kałuża 1996, s. 13
^ Kałuża 1996, s. 16
^ Jakimowicz & Miranowicz 2007, p. 6
^ Kałuża 1996, s. 23
^ a b c d Jahnke 2003, s. 402
^ Stefan Banach (1922). "Sur les opérations dans les ensembles abstraits et leur application aux équations integrals (On operations in the abstract sets and their application to integral equations)". Fundamenta Mathematicae (Fransızca ve Lehçe). 3.
^ Stefan Banach: Teoria operacji liniowych.
^ Stefan Banach: Théorie des opérations linéaires (Theory of Linear Operations).
^ Urbanek 2002
^ a b James 2003, s. 384
^ a b MacCluer 2008, s. 6
^ National Research Council of the National Academies (25 March 2014). Developing a 21st Century Global Library for Mathematics Research. National Academies Press. s. 35. ISBN 9780309298513. Erişim tarihi: 28 March 2018.
^ Strick, Heinz Klaus (2011). "Stefan Banach (March 30, 1892 – August 8, 1945)". Mathematics in Europe (İngilizce). Kramer, David tarafından çevrildi. European Mathematical Society. 29 March 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 March 2018.

İlave okumalar

    Banach, Stefan (1932). Théorie des Opérations Linéaires [Theory of Linear Operations] (PDF). Monografie Matematyczne (Fransızca). 1. Warszawa: Subwencji Funduszu Kultury Narodowej. Zbl 0005.20901 30 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 30 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Orijinal 11 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (PDF) kaynaktan 11 Ocak 2014'te arşivlenmiştir. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2020.

Kaynakça

    Jahnke, Hans Niels (2003). A History of Analysis. American Mathematical Society. ISBN 0821826239.
    Jakimowicz, E.; Miranowicz, A., (Edl.) (2007). Stefan Banach - Remarkable life, Brilliant mathematics. Gdańsk University Press and Adam Mickiewicz University Press. ISBN 978-83-7326-451-9. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    James, Ioan (2003). Remarkable Mathematicians: From Euler to von Neumann. Cambridge University Press. ISBN 0521520940.
    Kałuża, Roman (1996). Through a Reporter's Eyes: The Life of Stefan Banach. Translated by Wojbor Andrzej Woyczyński and Ann Kostant. Birkhäuser. ISBN 0-8176-3772-9.
    Kosiedowski, Stanisław. "Stefan Banach". Mój Lwów. 5 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2008.

O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Stefan Banach", MacTutor Matematik Tarihi arşivi

    Siegmund-Schultze, Reinhard (2003). Jahnke, Hans Niels (Ed.). A History of Analysis. American Mathematical Society. ISBN 0-8218-2623-9.
    MacCluer, Barbara (2008). Elementary Functional Analysis. Springer. ISBN 978-0387855288.
    Urbanek, Mariusz (Nisan 2002). "Geniusz: gen i już". Polityka. 8 (2348). 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    Waksmundzka-Hajnos, Monika (2006). "Wspomnienie o Stefanie Greczku". Focus. Gdańsk University (11). 30 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.

Dış bağlantılar

    "Stefan Banach'a ayrılmış sayfa". 19 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    Mathematics Genealogy Project'te Stefan Banach
    Kütüphanelerdeki Stefan Banach tarafından oluşturulan veya hakkındaki eserler (WorldCat katalogu)

Konu Wikipediadan Alıntı

Hac'dan Dönenleri ilk Görünce Ne Yapılır Ne Dua Edilir Veya Ne Söylenir?

Hac'dan döneneleri ilk görünce, o mübarek beldeleri gören gözlere bakılır ki, o gözler ile o beldeler Kabe ve Kabri Muhammedi müşahede edilmiştir çünkü, göz göze gelinir ki, gözden göze feyiz akışı gerçekleşsin bu sayede, ve ona dua edilir ve "Hac el mebrur ve zenben mağfur" denilir.
manası yaptığın haccın kabul olmuş bir Hac olsun, ve günahlarında af olmuş olsun demektir.

أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ , بِسْمِ ﷲِالرَّحْمَنِ اارَّحِيم

ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعاَئِرَ اللهِ فَاِنَّهاَ مِنْ تَقْوَى الْقُلوُبِ

“Her kim Allâh’ın nişânelerine hürmet gösterirse, (bilsin ki) hiç şüphesiz bu, kalblerin takvâsındandır.” (el-Hac, 32) sırrından alınan yüce bir nasiptir.

HACC-I MEBRUR NE DEMEKTiR?

Hacc-ı mebrûr kabul olmuş bir Hac demektir. çünkü Her Hac edenin Hacc'ı Makbul değldir. Nitekim bir Türk atasözü der ki "Her Adam hacı olmaz gitmekle Mekkeye, Eşşek derviş olmaz su çekmekle veya odun çekmekle tekkeye..!"
bu sözün kaynağı ise Kuran da :

أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ , بِسْمِ ﷲِالرَّحْمَنِ اارَّحِيم

مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meselullezine hummilut tevrate summe lem yahmiluha ke meselil hımari yahmilu esfara, bi'se meselul kavmillezine kezzebu bi ayatillah, vallahu la yehdil kavmez zalimin.

Tevrat'a uymakla yükümlü kılınıp da yükümlülüğünü yerine getirmeyen kimselerin durumu, ciltlerle kitap taşıyan eşeklerin durumu gibidir. Allah'ın ayetlerini yalanlayan toplumun düştüğü durum ne kötüdür. Allah, zalim toplumu doğru yola iletmez.

(Cuma Suresi 5. Ayet)

Bu ayette  böyle kimselere "Tevrat Taşıyan Hımarlar yani Eşşekler" diyor Rabbimiz...

Hac, sırf maddî ve zâhirî bir ibâdet değildir. Onun mânevî yönü, zâhirî yönünden çok daha mühimdir. Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’in «hacc-ı mebrûr» ifâdesiyle kasdettiği hac da, böyle baştan başa mânevî güzelliklerden ibâret bir hacdır. Bu yönüyle hac; duâ, tevbe ve istiğfâr ile gönüllerin ilâhî rahmet, bereket ve fazîletlere nâil olmasıdır. Hayatın sâlih amellerle mâmûr edilmesidir. Hacdan sonra da bu hâlin devâmı için Cenâb-ı Hakk’a söz verilmesidir.

HAZRET-İ İBRAHİM'İN DUÂSI

Hazret-i İbrâhim -aleyhisselâm-’ın şu duâsı ne güzeldir:

“Ey Rabbimiz! İkimizi (oğlum İsmâil’i ve beni) Sana teslîm olanlardan eyle! Neslimizden de Sana teslîm olanlardan bir ümmet yetiştir! Bize ibâdet yollarımızı göster; tevbemizi kabul buyur! Sen tevbeleri dâimâ kabul eden, merhametli olansın!” (el-Bakara, 128)

Haccı mebrur

Şartlarına uygun olarak ihlas ile yapılan hacca, (Hacc-ı mebrur) denir. Hacc-ı mebrur, kazaya kalmış olan farzlardan ve kul haklarından başka günahların affına sebep olur. Bu ikisinin af olması için kazaların ve kul haklarının ödenmesi de lazımdır.

Hac sebebiyle, farzı yapmamanın günahı affedilmez ise de, vaktinde yapmamanın, vaktinden sonraya bırakmanın günahı affedilir. Hacdan sonra, farzları kaza etmeye hemen başlanmazsa, geciktirme günahı tekrar başlar ve zamanla kat kat artar. Farzın kazasını geciktirmek büyük günahtır. Bunu iyi anlamalıdır. (Hacc-ı mebrur yapanın günahları af olur) hadis-i şerifi, kaza ve kul hakkından başka günahların af olacağını göstermektedir. Peygamber efendimizin, Arefe gecesi ve Müzdelife’de, hacıların günahlarının affedilmesi için yaptığı duaların da, böyle olduğu bildirilmiştir.

Kaza ve kul haklarının da, affa dahil olduğunu bildiren âlimler var ise de, bunlar, tevbe edip de kazadan ve ödemekten aciz olanlar içindir. Hud suresinin (Hasenat, günahları yok eder) mealindeki 114.âyeti, farzın terkinden hasıl olan geciktirme günahı, o farz kaza edilince, af olur demektir.

Bu makalede bazı internet sayflarından alıntı mevcuttur.

Karoglan Makalesi

Raşit Tunca
Schrems, 18.07.2022

Hac'dan Dönenleri ilk Görünce Ne Yapılır Ne Dua Edilir Veya Ne Söylenir?

Hac'dan döneneleri ilk görünce, o mübarek beldeleri gören gözlere bakılır ki, o gözler ile o beldeler Kabe ve Kabri Muhammedi müşahede edilmiştir çünkü, göz göze gelinir ki, gözden göze feyiz akışı gerçekleşsin bu sayede, ve ona dua edilir ve "Hac el mebrur ve zenben mağfur" denilir.
manası yaptığın haccın kabul olmuş bir Hac olsun, ve günahlarında af olmuş olsun demektir.

أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ , بِسْمِ ﷲِالرَّحْمَنِ اارَّحِيم

ذَلِكَ وَمَنْ يُعَظِّمْ شَعاَئِرَ اللهِ فَاِنَّهاَ مِنْ تَقْوَى الْقُلوُبِ

“Her kim Allâh’ın nişânelerine hürmet gösterirse, (bilsin ki) hiç şüphesiz bu, kalblerin takvâsındandır.” (el-Hac, 32) sırrından alınan yüce bir nasiptir.

HACC-I MEBRUR NE DEMEKTiR?

Hacc-ı mebrûr kabul olmuş bir Hac demektir. çünkü Her Hac edenin Hacc'ı Makbul değldir. Nitekim bir Türk atasözü der ki "Her Adam hacı olmaz gitmekle Mekkeye, Eşşek derviş olmaz su çekmekle veya odun çekmekle tekkeye..!"
bu sözün kaynağı ise Kuran da :

أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ , بِسْمِ ﷲِالرَّحْمَنِ اارَّحِيم

مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ أَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meselullezine hummilut tevrate summe lem yahmiluha ke meselil hımari yahmilu esfara, bi'se meselul kavmillezine kezzebu bi ayatillah, vallahu la yehdil kavmez zalimin.

Tevrat'a uymakla yükümlü kılınıp da yükümlülüğünü yerine getirmeyen kimselerin durumu, ciltlerle kitap taşıyan eşeklerin durumu gibidir. Allah'ın ayetlerini yalanlayan toplumun düştüğü durum ne kötüdür. Allah, zalim toplumu doğru yola iletmez.

(Cuma Suresi 5. Ayet)

Bu ayette  böyle kimselere "Tevrat Taşıyan Hımarlar yani Eşşekler" diyor Rabbimiz...

Hac, sırf maddî ve zâhirî bir ibâdet değildir. Onun mânevî yönü, zâhirî yönünden çok daha mühimdir. Hazret-i Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-’in «hacc-ı mebrûr» ifâdesiyle kasdettiği hac da, böyle baştan başa mânevî güzelliklerden ibâret bir hacdır. Bu yönüyle hac; duâ, tevbe ve istiğfâr ile gönüllerin ilâhî rahmet, bereket ve fazîletlere nâil olmasıdır. Hayatın sâlih amellerle mâmûr edilmesidir. Hacdan sonra da bu hâlin devâmı için Cenâb-ı Hakk’a söz verilmesidir.

HAZRET-İ İBRAHİM'İN DUÂSI

Hazret-i İbrâhim -aleyhisselâm-’ın şu duâsı ne güzeldir:

“Ey Rabbimiz! İkimizi (oğlum İsmâil’i ve beni) Sana teslîm olanlardan eyle! Neslimizden de Sana teslîm olanlardan bir ümmet yetiştir! Bize ibâdet yollarımızı göster; tevbemizi kabul buyur! Sen tevbeleri dâimâ kabul eden, merhametli olansın!” (el-Bakara, 128)

Haccı mebrur

Şartlarına uygun olarak ihlas ile yapılan hacca, (Hacc-ı mebrur) denir. Hacc-ı mebrur, kazaya kalmış olan farzlardan ve kul haklarından başka günahların affına sebep olur. Bu ikisinin af olması için kazaların ve kul haklarının ödenmesi de lazımdır.

Hac sebebiyle, farzı yapmamanın günahı affedilmez ise de, vaktinde yapmamanın, vaktinden sonraya bırakmanın günahı affedilir. Hacdan sonra, farzları kaza etmeye hemen başlanmazsa, geciktirme günahı tekrar başlar ve zamanla kat kat artar. Farzın kazasını geciktirmek büyük günahtır. Bunu iyi anlamalıdır. (Hacc-ı mebrur yapanın günahları af olur) hadis-i şerifi, kaza ve kul hakkından başka günahların af olacağını göstermektedir. Peygamber efendimizin, Arefe gecesi ve Müzdelife’de, hacıların günahlarının affedilmesi için yaptığı duaların da, böyle olduğu bildirilmiştir.

Kaza ve kul haklarının da, affa dahil olduğunu bildiren âlimler var ise de, bunlar, tevbe edip de kazadan ve ödemekten aciz olanlar içindir. Hud suresinin (Hasenat, günahları yok eder) mealindeki 114.âyeti, farzın terkinden hasıl olan geciktirme günahı, o farz kaza edilince, af olur demektir.

Hacı kime denir? Hacdan dönen kişilere ne denir?

Hac farîzasını yerine getiren, hacca giden kimseye “hacı” denir.

HACI KİMLERE DENİR?

Arapça’da “gitmek, yönelmek; ziyaret etmek” anlamlarına gelen hac kelimesi, fıkıh terimi olarak imkânı olan her müslümanın belirlenmiş zaman içinde Kâbe’yi, Arafat, Müzdelife ve Mina’yı ziyaret etmek ve belli bazı dinî görevleri yerine getirmek suretiyle yaptığı ibadeti ifade eder. Bu ibadeti yerine getirenlere Arapça’da hâc (çoğulu huccâc), Türkçe’de hacı denir.

HACDAN DÖNERKEN OKUNACAK DUA

Abdullah bin Ömer’den radıyallahu anh rivayet edildiğine göre Nebiyy-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem Efendimiz gazadan veya hacdan dönerlerken yüksek bir tepeye çıktıkta üç kere: “Allahu ekber” diye tekbîr alırdı. Sonra kelime-i tevhîd söylerdi.

Savaştan veya Hacdan Dönerken Okunacak Dua Arapça:


الله أكبر، «ثلاثا» لا إله إلا الله وحده | لا شريك له، له الملك وله الحمد وهو على كل شئ قدير. ایبون تاءبون عابدون ساجدون لربنا حامدون صدق الله وعده ونصر عبده وهزم الأحزاب وحده


“Allahü ekber (üç defa), Allah’dan başka ilâh yoktur. Ancak O vardır. Şerîki yoktur. Mülk O’nundur. Hamd O’na mahsustur. Ve O her şeye kadirdir. Biz yolculuktan dönen, tevbe eden, kulluk eden, secde eden ve Rabbimize hamd eden kişileriz. Allah va’dini yerine getirdi ve kuluna yardım etti. Türlü orduları yalnız başına hezîmete uğrattı.” (Buhârî, Umre, 12, Meğazî, 29)

Yani Cenâb-ı Hak Bedir’de, Hendek’de, Huneyn Vak’ası’nda düşmanları perîşan edip şimdi biz yollarda serbest olarak emniyyet ve selâmet içinde kazançlı olarak gaza ve hacdan dönüyoruz, demektir.

İşbu tekbîr ve duâyı, hac ve gazaya giden, gelen vesâir bir sefer hâlinde olanların yüksek tepe ve dağa çıktıkça okumaları müstehabdır.

Bu makalede bazı internet sayflarından alıntı mevcuttur.

Karoglan Makalesi

Raşit Tunca
Schrems, 18.07.2022