Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Arama motoru botları bir web sitesini ziyaret ettiğinde, tarama ve dizine eklemeyi kontrol etmek için robots.txt dosyasından faydalanılır. Bir diğer ismi robot engelleme standardı olarak bilinen robotst.txt dosyası, arama motoru tarayıcılarının bir web sunucusunda yer alan hangi dosyalara erişmesini ya da hangi dosyalara erişmemesini belirlemektedir. Sadece dosya değil, klasör ve URL’ler ile ilgili yönergeler de oluşturulabilir.

Robots.txt dosyası ve kullanımı hakkında bazen birçok yanlış bilgi duyabilirsiniz. Bu dosya, siteyi taramak ve keşfetmek için ziyaret eden botlara web sitesinde yer alan hangi URL’leri tarayacağını söyleyecektir. Arama motoru botlarının oluşturabileceği istek yoğunluğunu azaltmak ve tarama bütçesi optimizasyonu yapmak için kullanılır.

Bir web sitesinin Google arama motoru sonuç sayfalarından gösterilmesine engel olmak için kullanılabilecek bir yöntem değildir. Bir web sayfasının SERP’te görünürlüğünü engellemek için meta robots etiketi “noindex” kullanmak ya da sayfaya şifre ile erişim koymak içeriğin gösterilmesini engelleyecektir.
Robots.txt Nedir?

Web sitesinde yer alan sayfaları taramak ve keşfetmek için gelen arama motoru botlarına, 200 ‘OK’ HTTP durum koduna sahip sayfalardan hangilerini taramasını ya da hangilerinin taramaması gerektiği hakkında direktiflerin bulunduğu basit metin (txt) dosyasıdır.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Bu basit metin dosyası içerisinde yer alan direktiflere arama motoru botları genellikle uymaktadır. Web sitesini ziyaret eden arama motoru botları, taramasına izin verilmeyen sayfaları taramayacaktır. Bazı durumlarda web sitesi içerisinde bu taranmasını istemediğimiz sayfalara, diğer sayfalardan dahili veya sitelerden harici bağlantılar verilmişse, Google bu direktifi göz ardı edip ilgili sayfayı tarayacaktır.

Robots.txt dosyası içerisinde arama motoru botlarına genellikle direktif olarak, izin verildi ya da izin verilmedi komutu kullanılır.

SEO İpucu: Arama motoru botları bir web sitesini ziyaret ettiğinde, robots.txt dosyasını okumak istediğinde eğer ki HTTP 500 Internal Server veya diğer sunucu kaynaklı HTTP durum kodları ile karşılaşırsa, sitede bir hata olduğunu düşünerek taramayı durduracaktır. Bu durum sadece web sitesi için değil, örneğin resimleriniz için bir CDN kullandığınızı düşünürsek, Google ilgili sayfada resim olmadığını düşünecektir.
SEO İçin Robots.txt Dosyası Neden Önemlidir?

Web sitesini taramak ve keşfetmek için gelen arama motoru tarayıcıları, web sitesi içeriğini görüntülemeden önce ilk baktığı ve kontrol ettiği şey robots.txt dosyasıdır.  Daha sonrasında site haritasında yer alan URL’leri taramaya başlayacak olan botlar, robots.txt dosyasında yer alan direktifler uygulanacaktır. Bu sebepten dolayı dosya içerisinde yer alan her bir direktifin doğru olduğunu kesinlikle kontrol etmeliyiz.

Robots.txt dosyasında yanlış kullanılan bir direktif, geçici bir fatal hata olarak değerlendirebilir. Yanlışlıkla web sitesini ya da bir kısmını taramaya kapatılmış olması geri dönülemez bir hata olarak değerlendirilmemelidir. Hatanın en kısa sürede fark edilip düzeltilmesi, kötü sonuçlar oluşmasını engelleyecektir.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Örneğin, robots.txt dosyasında web sitesinin herhangi bir kategori sayfasını arama motoru botlarının taramasını engelleyecek bir komut olduğunu düşünelim. Bu hatanın fark edilmemesi kötü sonuçları beraberinde getirebilir. Bu komut yanlışlıkla eklendiğinde, ilgili sayfanın çok fazla bağlantısı yoksa bot muhtemelen taramayacak, fakat bir gün sonrasında yanlış komut kaldırıldığında ya da düzeltiğinde arama motoru botları ilgili sayfayı taramaya başlayacaktır.

SEO İpucu: Googlebot web sitesini ziyaret ettiğinde, robots.txt dosyasını önbelleğe kaydetmektedir. Bu önbelleği 24 saatte bir yenilemektedir. Eğer ki robots.txt dosyasında bir düzenleme yaptıysanız, yapılan düzenlemeler 24 saat sonra geçerli olacaktır.

Farklı bir örnek ise, özellikle e-ticaret web sitelerinde tarama bütçesi optimizasyonu için robots.txt dosyasından faydalanılmalıdır.  Arama motoru botlarının bir web sitesini taramak için harcayacağı süre oldukça kısıtlıdır. Bu durumda siteyi ziyaret eden botların, önemli sayfaları daha kolay ve hızlı taraması için web sitesindeki dinamik olan veya önemsiz sayfalar taramaya kapatılabilir. 
Robots.txt Dosyası Nerede Bulunur?

Arama botlarının bir web sitesinin robots.txt dosyasını kolayca bulması için her zaman sunucularda web sitesi dosyalarının bulunduğu ana kök dizin altına şifresiz olarak eklenir. Düz metin dosyası olarak oluşturulan bu dosya tüm herkes tarafında okunabilecek ve görüntülenebilecek şekilde yetkilendirme yapılmaldır.

Bir web sitesinin robots.txt dosyasına ulaşmak ve görüntülemek için örneğin, web tarayıcısında adres çubuğuna https://testsite.com/robots.txt yazılması yeterli olacaktır. Tüm tarama botları tarafından evrensel olarak ulaşılabilecek URL yapısı bu olduğundan asla, robots.txt dosyasının yeri değiştirilmemelidir.
Web Sitesi İçin Robots.txt Dosyası Oluşturma

Bir web sitesi için robots.txt dosyası oluşturmak için farklı yöntemler bulunmaktadır. Tercih edilen yöntemlerden biri uygulandığında, oluşturulan robots.txt dosyası, yukarıda bahsettiğimiz gibi kök dizin altına yerleştirilmelidir.

Manuel olarak dosyayı oluşturmak istediğinizde, bilgisayarınızda yüklü olan herhangi bir metin düzenleyicisinden rahatlıkla faydalanabilirsiniz. Yapmanız gereken komutların editöre yazılması ve kaydederken dosya ismine, “robots” verilmeli, uzantısı ise “txt” olmalıdır.

Otomatik olarak oluşturulması için, online bir robots.txt oluşturuculardan faydalanabilir. Oluşturulan dosyayı kök dizin altına yüklemeden önce mutlaka kontrol etmelisiniz.
Manuel Olarak Robots.txt Dosyası Oluşturma

Manuel olarak robots.txt dosyası oluşturma için yukarıda bahsettiğimiz üzere bir editörden faydalanacağız. Sublime Text, notepad, notepad++ vb. uygulamalarında boş bir dosya açtıktan sonra, dosya içerisine şu komut yazılabilir:
Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

    İlk satırda kullanılan “User-agent:*” komutu, bir sonraki satırlarda yer alan tüm yönergelerin, (ikinci bir “User-agent:” komutu yoksa) siteyi taramaya gelen tüm botlar için geçerli olduğundan bahsetmektedir.
    İkinci satırda yer alan “Allow:/” komutu, arama motoru botların sitenin tamamına erişebileceğinden bahsetmektedir.
    Üçüncü satırda yer alan “Sitemap:” komutu, arama motoru botlarına web sitesinin site haritası dosyasının yerini ve URL adresini belirtilerek, rahatça ulaşmasını sağlamaktadır.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Standart robots.txt komutlarını yazdıktan sonra, kaydetmelisiniz. Kaydet işlemi sırasında karşımıza çıkan pencerede dosya ismi kısmına “robots.txt” yazmanız yeterlidir.

Oluşturduğunuz dosyası, kök dizin altına yerleştirmeniz gerekmektedir. Sitenizi taramaya gelen botlar burada yazan yönergelere uyacaktır.

Robots.txt Dosyasında Kullanılması Tavsiye Edilen Komutlar

Arama motoru botlarının bir siteyi taramaya başlamadan önce ilk olarak kontrol ettiği robots.txt dosyaları, SEO performansınız açısından oldukça önemlidir. Daha önceden de bahsettiğimiz gibi yanlış kullanımı, web sitenizin ya da önemli sayfalarınızın SERP’te (Search Engine Results Page) görünmesini engelleyebilir.

Tavsiye edilen robots.txt komutları:

Bu çok sık kullanılan robots.txt komutlarını ne işe yaradığını öğrenelim.

    User-agent,
    Allow,
    Disallow,
    Sitemap,

User-Agent Komutu Nedir?

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Robots.txt dosyasında yer alan “User-Agent” komutu web sitesini ziyaret edecek olan botlardan hangileri için hangi komut geçerli olduğunu belirlemeye yarar. Web sitesini ziyaret edenlerin içeriği görüntülemek için istekte bulunduğu sırada “HTTP Header” başlığı içinde isteği yapan kişi hakkında bilgi aktarır.

HTTP istek başlığında yer alan user-agent bilgisi ayrıca log dosyası analizi yapmak istediğinizde size kullanıcı ile botları rahatlıkla ayırma imkanı sunmaktadır.

İnternet ortamında yüzlerce arama motoru botları yer almaktadır. Arama motoru botları listesi:

    Googlebot
    Ahrefsbot
    AppleBot
    Screaming Frog SEO Spider
    DuckDuckBot
    YandexBot
    Yahoo! Slurp
    Yeti
    Baiduspider
    Bingbot
    CatchBot
    GalaxyBot
    MJ12bot
    msnbot
    SBIder
    SandCrawler
    Scrubby
    SearchSight
    Seekbot
    sogou spider

Google tarama botlarının listesi:

    Googlebot
    APIs-Google
    AdsBot-Google-Mobile
    AdsBot-Google
    Mediapartners-Google
    AdsBot-Google-Mobile-Apps
    FeedFetcher-Google
    Google-Read-Aloud
    DuplexWeb-Google
    googleweblight
    Storebot-Google

User-agent direktifleri yazılırken, kullanım sırası oldukça önemlidir.

User-agent ile ilgili bazı senaryolu örnekleri incelersek:
Robot.txt User-Agent Örneği-1:

Web sitesini taramaya gelen Googlebot’un iş başvurusu sayfası altında yer alan teşekkürler adlı sayfamızı taramasını istemezken, diğer kalan tüm botların taramasını istiyoruz.

User-agent: *
Allow: /
User-agent: Googlebot
Disallow: /is-basvurusu/tesekkurler

Yukarıda yer alan komut ile Googlebot, Teşekkürler sayfası hariç diğer tüm sayfaları tarayacaktır. İş başvurusu ve onun altındaki diğer tüm sayfaları tarayacaktır.

Googlebot’un iş başvurusu sayfası altında yer alan tüm sayfaları taranmasını engellemek ve Yandexbot’un iste sadece teşekkürler sayfasını taramasını engellemek istiyorsak.

User-agent: *
Allow: /
User-agent: Googlebot
Disallow: /is-basvurusu/
User-agent: Yandexbot
Disallow: /is-basvurusu/tesekkurler

Allow ve Disallow Komutu Nedir?

Robots.txt dosyasında yer alan “Allow:” komutu arama motoru botlarına hangi sayfaları taramasına izin verildiği hakkında bilgi aktarır. Disallow komutu kullanılmamışsa, arama motoru botları tüm sayfalara tarama izni verildiği şeklinde yorumlamaktadır.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Disallow komutu ise, arama motoru botlarına belirtilen URL veya sayfayı taramaması gerektiğini söylemektedir. Bu sayede arama motoru botları için tarama bütçesi optimizasyonu sağlanmış olacaktır.

3 farklı senaryo ile disallow ve allow komutlarının ne işe yaradığını öğrenelim:

Senaryo - 1: Tarama botlarının web sitesinde ki URL veya sayfaların tamamını taramasına izin vermek istiyoruz?

user-agent: *
Allow:/

Senaryo - 2: Tarama botlarının web sitesinde ki URL veya sayfaların tamamını taramasına izin vermek istemiyoruz yani engellemek istiyoruz?

user-agent: *
Disallow:/

Senaryo - 3: Tarama botlarının web sitesinde ki X sayfasını taramamasını fakat X sayfası altında yer alan Y sayfasını taramasını istiyoruz?

user-agent: *
Disallow:/x-sayfasi/
Allow: /x-sayfasi/y-sayfasi

Robots.txt Dosyasını Google Robots.txt Test Aracı ile Test Etme

Oluşturmuş olduğunuz robots.txt komutlarında, Googlebot için yanlış bir engelleme ya da hatalı bir kullanım olup olmadığından emin değilseniz, bu noktada size bir yardımcı araç bulunuyor. Google’un kendi geliştirdiği robots.txt test aracı ile Googlebot’un sitenizde yer alan URL’lere tarama konusunda izin verilip verilmediğini görebilirsiniz.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Bu aracın eksik bir yanı, URL’leri toplu olarak kontrol edemiyor olmanızdır. Bu aracı kullanmak istediğinizde, Google Search Console hesabınızın olması ve kayıtlı olduğunuz e-posta adresi ile erişim sağlamanız gerekmektedir. GSC hesabınızın mail adresi ile erişim yapınız.

Resimde görüldüğü üzere ilgili alanlara, user-agent, allow ve disallow komutlarını uygulayabilirsiniz. Daha sonrasında kontrol etmek istediğiniz URL’i yazarak “Test Et” butonuna tıklayınca size izin verildiğini ya da izin verilmediğini söylemektedir.

Örneğin, tr path’i altında yer alan SEO sayfamıza Googlebot’un taraması için izin verilip verilmediğini kontrol etmek istediğimizde, en altta sitemizin URL sonrası başında / (slash) olmadan “tr/seo” yazıyoruz ve “test et” butonuna tıklıyoruz. Görüldüğü üzere hangi satırda izin verildiği göstermekte ve sağ alt köşede “izin verildi” yazmaktadır.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Örneğin, tr path’i altında yer alan çerez politikası sayfamıza Googlebot’un taraması için izin verilip verilmediğini kontrol etmek istediğimizde, en altta sitemizin URL sonrası başında yine / (slash) olmadan “tr/cerez-politikasi” yazıyoruz ve “test et” butonuna tıklıyoruz. Görüldüğü üzere hangi satırda izin verilmediğini göstermekte ve sağ alt köşede “engellendi” yazmaktadır.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?
Google Search Console Robots.txt Hata ve Uyarıları

Web sitesinin Googlebot tarafından tarandığı zaman botun karşılaştığı hata ve durumlar hakkında bilgi aldığımız en faydalı yer Google Search Console hesabınızdır.

GSC hesabına giriş yaptıktan sonra sol tarafta yer alan Index > Coverage (Dizin > Kapsam)  tıklamanız gerekiyor. Daha sonrasında sağ tarafta yer alan grafiklerin altında site robots.txt ile ilgili hata ve uyarılardan bahsetmektedir.

Robots.txt Nedir? Nasıl Oluşturulur ve Kullanılır?

Blocked by robots.txt: Taranmak istenen URL’lerin robots.txt tarafından engellendiğini belirtmektedir. Bunun için ek bir aksiyon almanıza gerek yoktur. Sadece kontrol etmeniz gereken, tarama esnasında site haritasında yer alan URL’in robots.txt tarafından engellenip engellenmediğini kontrol etmelisiniz. Sizin için önemli olan sayfaların durumunu kontrol etmelisiniz.

Indexed, though blocked  by robots.txt: Bazı URL’lerin robots.txt tarafından engellemiş olmasına rağmen, dizine eklendiği bilgisini vermektedir. Dizine eklenen URL’leri kontrol etmeli ve indexlenmesini engelleyecek şekilde aksiyon alabilirsiniz. Örneğin bağlantı ise, nofollow etiketi eklemek, sayfa ise noindex etiketi eklemek gibi çözümler kullanabilirsiniz.
Robots.txt ile ilgili Dikkat Edilmesi ve Unutulmaması Gerekenler

Web sitesini taramak isteyen botları yönlendirmek için kullandığımız robots.txt dosyası ile ilgili dikkat edilmesi ve unutulmaması gerekenler:

    Botlar bir siteyi taramak için geldiğinde ilk önce robots.txt dosyasını kontrol eder ve indirir.
    Botların sitenin herhangi bir bölümüne erişmesini istemiyorsanız “disallow:” komutu kullanmalısınız.
    Botlara yardımcı olmak için, robots.txt dosyasında site haritasının URL’ini “sitemap:” komutu ile belirtmelisiniz.
    Robots.txt dosyası mutlaka kök dizin altında yer almalıdır. siteadi[.]com/robots.txt gibi olmalıdır.
    Googlebot robots.txt dosyasını istediğinde eğer ki 429 HTTP durum kodu haricinde, herhangi bir 4XX HTTP durum kodu ile karşılaşırsa sitenin robots.txt dosyası yok gibi davranır. Bu durumda sitenin tüm sayfalarına ve URL’lerini tarayabileceğini belirtir.
    429 veya 5XX HTTP durum kodlarından biri ile karşılaştığında örneğin 500 HTTP durum kodu ile karşılaşırsa sitenin taramaya kapalı olduğu şeklinde yorumlar ve taramayı durdurur.
    Google web sitelerinin robots.txt dosyasını önbellekte tutar. Son 24 saat içerisinde yaptığınız bir değişikliğin etkili olabilmesi için önbelleğin yenilenmesini beklemek zorundasınız.
    UTF-8 formatında ve txt uzantılı olmak zorundadır.
    Google, robots.txt dosyalarını maksimum 500KiB’lık bir boyutunu taramaktadır. Bu boyut üzerinde yer alanların, bu sınıra kadar olan satırını dikkate alır sonrasını dikkate almayacaktır.
    Robots.txt dosyasında yorum satırı oluşturmak için # kullanmanız gerekmektedir.
    Robots.txt dosyasında yer alan URL path’lerinde mutlaka büyük ve küçük yazımına dikkat ediniz.

Sonuç

Web sitesini taramak için gelen botlara hangi sayfaları taramasını, hangi sayfaları taramaması konusunda direktiflerin bulunduğu robots.txt dosyası, SEO çalışmaları için önemlidir.

Robots.txt konusunda yayınladığımız blog içeriğimizi faydalı bulduysanız, diğer insanlarında erişebilmesi için sosyal medya hesaplarınızda paylaşarak bizlere destek olabilirsiniz.

Robots.txt dosyası kullanarak sitenizdeki hangi dosyaların tarayıcıların erişimine açık olacağını belirleyebilirsiniz.

Robots.txt dosyası, sitenizin kök dizininde bulunur. Dolayısıyla robots.txt dosyası, www.example.com sitesinde www.example.com/robots.txt adresindedir. Robots.txt, Robot Hariç Tutma Standardı'na uygun bir düz metin dosyasıdır. Robots.txt dosyası, bir veya daha fazla kuraldan oluşur. Her kural, robots.txt dosyasının barındırıldığı alan adında veya alt alan adında belirtilen bir dosya yoluna tüm tarayıcıların ya da belirli bir tarayıcının erişimine izin verir veya erişimi engeller. Robots.txt dosyanızda aksini belirtmediğiniz sürece tüm dosyaların taranmasına izin verilir.

İki kural içeren basit bir robots.txt dosyasını aşağıda görebilirsiniz:

User-agent: Googlebot
Disallow: /nogooglebot/

User-agent: *
Allow: /

Sitemap: https://www.example.com/sitemap.xml

Bu örnekteki robots.txt dosyasında şunlar belirtilmiştir:

    Googlebot adlı kullanıcı aracısının, https://example.com/nogooglebot/ ile başlayan hiçbir URL'yi taramasına izin verilmez.
    Diğer tüm kullanıcı aracılarının sitenin tamamını taramasına izin verilir. Varsayılan davranış, kullanıcı aracılarının sitenin tamamını taramasına izin verilmesi olduğundan bu durum belirtilmese dahi sonuç aynı olacaktır.
    Sitenin site haritası dosyası, https://www.example.com/sitemap.xml adresinde bulunmaktadır.

Daha fazla örnek için söz dizimi bölümüne bakın.
Robots.txt dosyası oluşturmak için temel kurallar

Robots.txt dosyası oluşturup dosyanın genel olarak erişilebilir ve faydalı olmasını sağlamak için uygulayacağınız dört adım vardır:

    Robots.txt adlı bir dosya oluşturma.
    Robots.txt dosyasına kural ekleme.
    Robots.txt dosyasını sitenizin kök dizinine yükleme.
    Robots.txt dosyasını test etme.

Robots.txt dosyası oluşturma

Bir robots.txt dosyası oluşturmak için neredeyse tüm metin düzenleyicilerini kullanabilirsiniz. Örneğin, Notepad, TextEdit, vi ve emacs, geçerli robots.txt dosyaları oluşturabilir. Kelime işlemci kullanmayın (kelime işlemciler, dosyaları genellikle özel bir biçimde kaydeder ve tarayıcılar için sorunlara neden olabilecek kıvrık tırnak gibi beklenmedik karakterler ekleyebilir). Dosyayı kaydet iletişim kutusunda sorulması halinde dosyayı UTF-8 kodlamasıyla kaydettiğinizden emin olun.

Biçim ve konum kuralları:

    Dosya, robots.txt olarak adlandırılmalıdır.
    Sitenizde yalnızca bir robots.txt dosyası olabilir.
    Robots.txt dosyası, geçerli olacağı web sitesi ana makinesinin kök dizininde bulunmalıdır. Örneğin, https://www.example.com/ altındaki tüm URL'lerde taramayı kontrol etmek için robots.txt dosyası, https://www.example.com/robots.txt konumuna yerleştirilmelidir. Bir alt dizine (örneğin, https://example.com/pages/robots.txt) yerleştirilemez. Web sitenizin kök dizinine nasıl erişeceğinizden emin değilseniz veya bunun için izin almanız gerekiyorsa web barındırma hizmeti sağlayıcınıza başvurun. Web sitenizin kök dizinine erişemiyorsanız meta etiketler gibi alternatif bir engelleme yöntemini kullanın.
    Robots.txt dosyası, alt alan adında (örneğin, https://website.example.com/robots.txt) veya standart olmayan bağlantı noktalarında (örneğin, https://example.com:8181/robots.txt) yayınlanabilir.
    Robots.txt dosyası yalnızca yayınlandığı protokol, ana makine ve bağlantı noktası içindeki yollarda geçerlidir. Yani, https://example.com/robots.txt içindeki kurallar yalnızca https://example.com/ dosyalarında geçerlidir. https://m.example.com/ gibi alt alan adlarında veya http://example.com/ gibi alternatif protokollerde geçerli değildir.
    Robots.txt dosyası, UTF-8 olarak kodlanmış metin dosyası olmalıdır (bu, ASCII karakterleri de içerir). Google, UTF-8 aralığı dışındaki karakterleri yoksayabilir ve bu durumda robots.txt kurallarını geçersiz olarak algılayabilir.

Robots.txt kuralları nasıl yazılır?

Kurallar, tarayıcıların sitenizin hangi bölümlerini tarayabileceğini belirten talimatlardır. Robots.txt dosyanıza kural eklerken aşağıdaki esasları dikkate alın:

    Robots.txt dosyası bir veya daha fazla gruptan (kural grubu) oluşur.
    Her grup, satır başına bir kural (ayrıca yönerge olarak da adlandırılır) olacak şekilde birden fazla kuraldan oluşur. Her grup, grupların hedefini belirten bir User-agent satırıyla başlar.
    Bir grup şu bilgileri verir:
        Kuralın kimin için geçerli olacağı (kullanıcı aracısı).
        Söz konusu aracının erişebileceği dizinler veya dosyalar.
        Söz konusu aracının erişemeyeceği dizinler veya dosyalar.
    Tarayıcılar, grupları yukarıdan aşağıya doğru işler. Kullanıcı aracıları yalnızca bir kural grubuyla eşleşebilir. Bu grup, kullanıcı aracısıyla eşleşen ilk ve en ayrıntılı grup olur. Aynı kullanıcı aracısı için birden fazla grup varsa gruplar, işlenmeden önce tek bir grupta birleştirilir.
    Bir kullanıcı aracısının kuralıyla engellenmeyen bir sayfayı veya dizini tarayabileceği disallow varsayılan olarak kabul edilir.
    Kurallar büyük/küçük harfe duyarlıdır. Örneğin disallow: /file.asp, https://www.example.com/file.asp için geçerlidir, ancak https://www.example.com/FILE.asp için geçerli değildir.
    # karakteri, bir yorumun başlangıcını belirler. Yorumlar, işleme sırasında yoksayılır.

Google'ın tarayıcıları, robots.txt dosyalarında aşağıdaki kuralları destekler:

    user-agent: [Zorunlu, grup başına bir veya daha fazla] Kural, geçerli olduğu arama motoru tarayıcısı olarak bilinen otomatik istemcinin adını belirtir. Bu, tüm kural gruplarının ilk satırıdır. Google kullanıcı aracısı adları, Google kullanıcı aracısı listesinde yer alır. Yıldız işareti (*), çeşitli AdsBot tarayıcıları dışındaki tüm tarayıcılarla eşleşir. Eşleşmeyen AdsBot tarayıcılarının adlarının açıkça belirtilmesi gerekir. Örneğin:

# Example 1: Block only Googlebot
User-agent: Googlebot
Disallow: /

# Example 2: Block Googlebot and Adsbot
User-agent: Googlebot
User-agent: AdsBot-Google
Disallow: /

# Example 3: Block all crawlers except AdsBot (AdsBot crawlers must be named explicitly)
User-agent: *
Disallow: /

disallow: [Kural başına en az bir disallow veya allow girişi] Kullanıcı aracısının taramasını istemediğiniz, kök alana göreli olarak belirtilen dizin veya sayfa. Kural, bir sayfaya işaret ediyorsa tam sayfa adını tarayıcıda gösterildiği şekliyle belirtmelidir. / karakteriyle başlamalı ve bir dizine işaret ediyorsa / işaretiyle bitmelidir.
allow: [Kural başına en az bir disallow veya allow girişi] Az önce bahsedilen kullanıcı aracısı tarafından taranabilecek bir dizin veya sayfa; kök alanla göreli olarak belirtilir. Bu parametre, izin verilmeyen bir dizindeki bir alt dizinin veya sayfanın taranmasına izin vermek üzere disallow kuralını geçersiz kılmak için kullanılır. Tek bir sayfa için tam sayfa adını tarayıcıda gösterildiği şekliyle belirtin. / karakteriyle başlamalı ve bir dizine işaret ediyorsa / işaretiyle bitmelidir.
sitemap: [İsteğe bağlı, dosya başına sıfır veya daha fazla] Bu web sitesinin site haritasının konumudur. Site haritası URL'si, tam nitelikli URL olmalıdır; Google, http/https/www.non-www alternatiflerini varsaymaz veya kontrol etmez. Site Haritaları, Google'a tarayabileceği veya tarayamayacağı içeriğe karşılık hangi içeriği taraması gerektiğini bildirmek için iyi bir yoldur. Site haritaları hakkında daha fazla bilgi edinin. Örnek:

    Sitemap: https://example.com/sitemap.xml
    Sitemap: https://www.example.com/sitemap.xml

sitemap dışındaki tüm kurallar yol öneki, soneki veya dizenin tamamı için * joker karakterini destekler.

Bu yönergelerin hiçbiriyle eşleşmeyen satırlar yoksayılır.

Her bir kuralın kapsamlı açıklamasını Google'ın robots.txt spesifikasyonunu yorumlayışı konulu sayfamızda okuyabilirsiniz.
Robots.txt dosyasını yükleme

Robots.txt dosyanızı bilgisayarınıza kaydettikten sonra, dosyayı arama motoru tarayıcılarının erişimine açabilirsiniz. Robots.txt dosyasını sitenize nasıl yükleyeceğiniz, site ve sunucu mimarinize bağlı olduğundan bunu yapmanıza yardımcı olabilecek tek bir araçtan söz edemeyiz. Barındırma şirketinizle iletişime geçebilir veya barındırma şirketinizin dokümanlarında arama yapabilirsiniz (örneğin, "infomaniak dosya yükleme" araması yapabilirsiniz).

Robots.txt dosyanızı yükledikten sonra, herkese açık ve Google tarafından ayrıştırılabilir olup olmadığını test edin.
Robots.txt işaretlemesini test etme

Yeni yüklediğiniz robots.txt dosyasının herkesin erişimine açık olup olmadığını test etmek için tarayıcınızda bir gizli tarama penceresi (veya tarayıcınızdaki eşdeğeri) açıp robots.txt dosyasının bulunduğu yere gidin. Örneğin: https://example.com/robots.txt Robots.txt dosyanızın içeriğini görüyorsanız işaretlemeyi test etmeye hazırsınız demektir.

Google, robots.txt işaretlemesini test etmek için iki seçenek sunar:

    Search Console'daki robots.txt Test Aracı. Bu aracı yalnızca sitenizde halihazırda erişilebilir olan robots.txt dosyaları için kullanabilirsiniz.
    Geliştiriciyseniz Google Arama'da da kullanılan Google'ın açık kaynak robots.txt kitaplığına göz atabilir ve ekleme yapabilirsiniz. Bu aracı, robots.txt dosyalarını bilgisayarınızda yerel olarak test etmek için kullanabilirsiniz.

Robots.txt dosyalarını Google'a gönderme

Robots.txt dosyanızı yükleyip test etmenizin ardından, Google'ın tarayıcıları robots.txt dosyanızı otomatik olarak bulup kullanmaya başlar. Herhangi bir işlem yapmanız gerekmez. Robots.txt dosyanızı güncellediyseniz ve Google'ın önbelleğe aldığı kopyayı en kısa sürede yenilemeniz gerekiyorsa, güncellenen robots.txt dosyalarını gönderme hakkında bilgi edinin.
Faydalı robots.txt kuralları

Yaygın olarak uygulanan bazı faydalı robots.txt kuralları aşağıda listelenmiştir:
Faydalı kurallar
Web sitesinin taranmasını tümüyle reddetme

Bazı durumlarda web sitesindeki URL'lerin, taranmamış olsalar bile yine de dizine eklenebileceklerini unutmayın.
Not: Bu kural bazı AdsBot tarayıcılarıyla eşleşmez. Bu tarayıcıların adları açıkça belirtilmelidir.

User-agent: *
Disallow: /

Bir dizin ve içeriğinin taranmasına izin vermeme

Tüm bir dizinin taranmasına izin vermemek için dizin adının sonuna bir öne eğik çizgi ekleyin.
Dikkat: Gizli içeriğe erişimi engellemek için robots.txt dosyasını kullanmayın. Onun yerine uygun kimlik doğrulama yordamı kullanın. Robots.txt dosyasıyla taranmasına izin verilmeyen URL'ler, taranmadan dizine eklenebilir ve robots.txt dosyası başkaları tarafından görüntülenerek gizli içeriğinizin yerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.

User-agent: *
Disallow: /calendar/
Disallow: /junk/
Disallow: /books/fiction/contemporary/

Tek bir tarayıcının erişimine izin verme

Yalnızca googlebot-news tüm siteyi tarayabilir.

User-agent: Googlebot-news
Allow: /

User-agent: *
Disallow: /

Bir tarayıcı dışında tüm tarayıcıların erişimine izin verme

Unnecessarybot hariç tüm botlar siteyi tarayabilir.

User-agent: Unnecessarybot
Disallow: /

User-agent: *
Allow: /

Tek bir web sayfasının taranmasına izin vermeme


Örneğin, https://example.com/useless_file.html adresinde bulunan useless_file.html sayfasına ve junk dizininde other_useless_file.html sayfasına izin vermeme.

User-agent: *
Disallow: /useless_file.html
Disallow: /junk/other_useless_file.html

Alt dizin dışında, sitenin taranmasını tümüyle reddetme


Tarayıcılar yalnızca public alt dizinine erişebilir.

User-agent: *
Disallow: /
Allow: /public/

Google Görseller'den belirli bir görseli engelleme


Örneğin, dogs.jpg görselinin taranmasını reddedebilirsiniz.

User-agent: Googlebot-Image
Disallow: /images/dogs.jpg

Google Görseller'den sitenizdeki tüm görselleri engelleme


Google, görselleri ve videoları taramadan dizine ekleyemez.

User-agent: Googlebot-Image
Disallow: /

Belirli bir türdeki dosyaların taranmasına izin vermeme


Örneğin, tüm .gif dosyalarının taranmasını reddedebilirsiniz.

User-agent: Googlebot
Disallow: /*.gif$

Sitenin tamamının Mediapartners-Google dışındaki tarayıcılar tarafından taranmasına izin vermeme


Bu uygulama, sayfalarınızı arama sonuçlarından gizler. Ancak Mediapartners-Google web tarayıcısının sitenizde ziyaretçilere hangi reklamların gösterileceğini belirlemek için sayfalarınızı analiz etmesi engellenmez.

User-agent: *
Disallow: /

User-agent: Mediapartners-Google
Allow: /

Belirli bir dizeyle biten URL'leri eşleştirmek için * ve $ joker karakterleri kullanın

Örneğin, tüm .xls dosyalarının taranmasını engelleyebilirsiniz.

User-agent: Googlebot
Disallow: /*.xls$




Robots.txt SEO İçin Önemi

Robots.txt dosyası, tüm arama motorları tarafından ortak olarak kontrol edilen, bir sitenin hangi kısımlarının indekslenip, hangi kısımlarının indekslenmemesini gösteren metin dosyasıdır. Web sitesi sahibinin sitesinin indekslenmemesini isteme sebepleri değişebilir. Bunlara örnek olarak, şifreli alanlar, özel videolar ve fotoğraflar, yapım aşamasındaki sayfalar, değiştirilecek olan site bölümleri gibi nedenlerle web sitenizin bir kısmının indekslenmesini istemeyebilirsiniz.
robots-dosyasi-olusturma

Robots.txt dosyası bunun yanında arama motoru optimizasyonu için de çeşitli avantajlar sağlar. Sağladığı SEO avantajlarından bir tanesi, tekrarlanan içerikleri engellemesidir. Web sitenizin bölümlerini net olarak belirler ve tekrar eden dosyaları bu arama botlarına göstermez. Aynı şekilde bu dosya, subdomain veya subfolder gibi belirli bölümleri de arama motoru botlarından gizler.
Robots.txt Dosyası Nasıl Oluşturulur

Robots.txt dosyası oluşturmanın en temelde iki yöntemi vardır. Bunlardan birisi otomatik olarak dosyayı oluşturabileceğiniz programlardır. Diğer yöntem ise, robots.txt dosya oluşturma işlemini kendiniz yaparak kök dizinine eklemenizdir. Bu konularda bilgi ve pratik olarak kendinizi eksik görüyorsanız internet üzerinde bulunan robots.txt generator gibi hazır dizinlerden yardım alabilirsiniz.
robots-nasil-olusturulur

Eğer web sitesi sahibi kendisi bir robots dosyası oluşturmak isterse, bazı noktalara dikkat etmelidir. Öncelikle yeni bir metin belgesi açılarak ismi robots.txt olarak değiştirilmelidir. Bu dosyalarda User-agent ve Disallow değişkenleri yer alır. User-agent arama motorunun adını belirlerken, Disallow bu arama botlarının izin durumlarını belirlemek için kullanılan komut satırıdır.

Bu dosyayı oluştururken bazı standartlara uymanız gerekmektedir. Bunlardan en önemlisi bu dosyanın site kök dizinine eklenmedir. Bir diğer önemli nokta bu dosya ile web sitesinin URL formatlarının aynı olmasıdır. Son olarak ise Robots.txt dosyası UTF-8 türünde kodlamaya uygun şekilde hazırlanmış olmalıdır. Bu dosya için kullanılan alan adı uzantısı, web sitenize erişim için kullanılan alan adı ile aynı şekilde düzenlenmelidir.
robots-dosyasi-yapma

Yanlış Kullanım: https://testsite.com/main.robots.txt

Doğru Kullanım: https://testsite.com/robots.txt
Robots Dosyası Sayfa Engelleme

Robots.txt dosyası oluşturmak için üç çeşit komut etkeni vardır. Bu komut çeşitleri grup içi komutlar, grup dışı komutlar ve notlar olarak karşınıza çıkar. Grup içi komutlar, kesin komutları ele alır. Grup dışı komutlar ise site haritasının oluşturulmasında görev alır. Notlar ise dosyanızın içine eklediğiniz komutlar için not ve yorum yazabilmeniz için oluşturulmaktadır.

Sayfa engelleme veya izin verme komutları, robots,txt dosyasının grup içi komut çeşitleri ile yapılmaktadır. Web sitenizin belirli bir bölümünün veya bölümlerinin taranmasını istemiyorsanız, komut satırınızı buna göre oluşturmanız gerekir. Böylelikle indekslenmeyen sayfalarınızı geliştirmeye, ileri zamanlı değiştirmeye ve yayınlamaya devam edebilirsiniz.
robot-dosyasi-yapma

Bu noktada allow ya da disallow komutları sayesinde web sitenizin belirli bölümlerine erişim izni veya yasağı verebilirsiniz. Unutmamanız gereken şey ise bu noktada yaptığınız değişiklikler arama motoruna özeldir. Kullanıcılarınız erişime devam edebilir.  Örneğin;

User-agent: *

Disallow: /ozel-belgeler.html/

Bu komut sayesinde arama motoru botu tarafından, yalnızca https://ornek.com/ozel-belgeler.html adresinde yer alan içeriğin taranması ve dizine eklenmesi engellenecektir. Siteniz üzerinde erişilmesini ve indekslenmesini istemediğiniz noktalar için bu komutu dosyanıza işlemeniz gerekmektedir. Dizin ve URL arasındaki ilişkiyi doğru şekilde işlemeniz bu noktada oldukça önemlidir.
Robots Dosyası Kodları

Robots dosyası bir metin belgesi açılarak hazırlanabilir. Belge içerisindeki User-agent ve Disallow/allow kısımları ise doğru şekilde kodlanmalıdır. Bu kısımlarda yaptığınız yanlışlar robots dosyanızın gerektiği gibi çalışmamasına sebep olabilir. Amacınıza ve ihtiyacınıza uygun hizmet edebilecek komut türü seçilerek, doğru şekilde yazılmalı ve kök dizine eklenmelidir. Bu komutlar şu şekilde örneklendirilebilir.
robot-txt-dosyasi-kodlari

Örnek 1:

User-agent: *

Allow: /

Bu şekilde yazılan robots.txt dosyalarında, arama motorlarının tüm web sitesini tarayarak indekslemesine izin verilir. Burada User-agent kısmına yazılan “*” işareti bu komutun tüm arama motoru botları tarafından algılanmasını sağlar.

Örnek 2:

User-agent: DeepCrawl

Disallow: /private/

DeepCrawl yazılan komut satırı, bu komutun sadece Google tarafından gönderilen ve belirli aralıklarla web sitenizi ziyaret eden bota özel olduğunu gösterir. Alt satırda bulunan “private” komutu ise bu dosyanın, ilgili bot tarafından indekslenmemesini istediğinizi gösterir.
robots-dosyasi-ne-ise-yarar

Örnek 3:

User-agent: *

Disallow: /

Bu şablon ile oluşturulan dosyalarda, ilk komut satırında tüm arama motorlarına izin verilir. İkinci satırdaki komuttan itibaren ise “disallow /” komutu ile robot txt folder dissallow emiri verilir. Web sitesindeki bu kısımda belirtilen dosyalara erişim kısıtlanır ve indekslenemez. Bununla beraber “disallow /” satırları uzadıkça arama motoru botları bu satırlarda belirtilen dosyaların hiçbirinde indeksleme yapamaz.

Örnek 4:

User-agent: *

Disallow: /directory/dosya.html

Bu komut şablonu ile oluşturduğunuz robots dosyaları sayesinde, arama motoru botları web sitesini indekslerken, directory dizininde bulunmakta olan dosya.html konumunu tarayamaz ve indeksleme yapamaz. Bu şekilde indekslenmesini istemediğiniz dosyaları dışarıda bırakarak daha sonra rahat bir şekilde değiştirebilirsiniz.
robot-dosyasi-ne-ise-yarar

Örnek 5:

User-agent: *

Allow: /dosya1/site.html

Disallow: /dosya1/

Bu robots.txt komut şablonu ile arama motoru botlarına, dosya1 dizini içerisinde bulunan site.html dosyası hariç diğer dosyalara tarama ve indeksleme yasağı koymuş olursunuz. Arama botlarına bu komutlar ile robot txt nofollow ve noindex komutu verdiğiniz için belirtilen sayfa ve dosya için tarama yapamazlar. Bu şekilde indeksleme istenilmeyen sayfalarda şu şekilde komut yazılır.

<meta name=”ROBOTS” content=”NOINDEX,NOFOLLOW”

İhtiyacınıza cevap verebilen, bir robots dosyası oluşturarak web sitenizin root yani kök dizinine bu dosyayı yüklemeniz gereklidir. Bu işlemleri yapmazsanız dosyanız istediğiniz şekilde çalışmayacaktır. WordPress tabanlı bir web siteniz varsa ve robot txt wordpress komutları ile oluşturmak istiyorsanız, size hazır şablonlar sunan “robots.txt rewrite” eklentisi işinize yarayabilir.

Kim Kardashian Kimdir? Biyografisi

Kimberly Noel "Kim" Kardashian (21 Ekim 1980), Amerikalı magazin yıldızı. Baba tarafından Ermeni, anne tarafından Hollanda ve İskoç asıllıdır. Daha çok sosyal hayatıyla, orijinal versiyonu ile E! televizyon kanalında yayınlanan Keeping Up with the Kardashians ve Kourtney and Kim Take New York adlı reality showlar ile bilinir. Bunların yanı sıra prodüktörlük, mankenlik, şarkıcılık, oyunculuk, stilistlik ve iş insanı faaliyetlerinde bulunmaktadır.

Kardashian günümüze değin çeşitli parfümler çıkarmıştır, oldukça ünlü dergilere poz verip dergi kapaklarında yer almıştır, konuk oyuncu veya jüri üyesi olarak çok sayıda televizyon yapımında rol almıştır[1], Amerikan ABC kanalında yayınlanan Dancing With the Stars[2] (Yıldızlarla Dans) adlı televizyon formatında yarışmıştır. America's Next Top Model (Amerikanın Gelecek/Yeni Top Modeli - Amerika Top Modelini Arıyor) adlı programda konuk jüri üyeliği yapmıştır. Carmen Electra ile birlikte Acayip Bir Film ve Vadinin Melekleri adlı sinema filmlerinde, How I Met Your Mother, Beyond the Break, CSI: NY[3] gibi dizilerde rol almıştır. 2010 yılında ise kız kardeşleri Kourtney ve Khloé ile Kardashian Konfidential adında bir otobiyografik kitap yayımlamıştır. Bunların yanı sıra kızkardeşleri ile birlikte D-A-S-H adlı kıyafet butiğini işletmektedir.[4] 2007 yılında Playboy dergisine soyunmuştur. Kardashian 2 Mayıs 2008'de "Workout with Kim Kardashian" adlı bir spor DVD'si çıkarmış, daha sonra kendi blog'unu açmış ve ayakkabı satış servisini başlatmıştır.Kendine ait kkw adlı makyaj markası ve skims adlı korse markası vardır.2020 Haziran ayında Kim Kardashian, KKW Beauty adlı kozmetik şirketindeki yüzde 20’lik hissesini Coty şirketine sattı. 200 milyon dolarlık satış işlemiyle, Kardashian’ın markasının değeri 1 milyar doları buldu.[5]

Hayatı

Osmanlı İmparatorluğu'ndan ABD'ye göç eden dördüncü kuşak ve tanınmış bir aileden gelen Kardashian, Amerika'nın Kaliforniya eyaletinin Los Angeles şehrinde, hukuk danışmanı ve O. J. Simpson'ın avukatı olarak ünlenip Eylül 2003 tarihinde ölen Robert Kardashian ile Kris Jenner (d. Houghton)'ın kızı olarak dünyaya gelmiştir. Babası yarı Osmanlı yarı Rus asıllı bir üçüncü nesil Amerikan Ermenisidir, annesi ise Hollanda ve İskoçya kökenli bir Amerikalıdır.[6] Baba tarafından büyük-büyükbabası Los Angeles'a günümüz Türkiye'sindeki Kars'ın bir köyünden göç etmiştir. Kendisi birçok röportajında: "Ben büyük bir Ermeni etkisiyle yetiştirildim. Daima Ermeni öyküleri duyarak, Ermeni geleneksel yemeklerini yiyip bayramlarını kutlayarak büyüdüm." ifadesini belirtmiştir.[7]

Toplamda dokuz kardeşi olan Kardashian'ın iki öz kız kardeşi ve bir öz erkek kardeşi vardır; Kourtney, Khloé ve adını merhum babasından alan Robert. Annesinin daha sonra evlendiği Bruce Jenner'ın önceki evliliğinden olmak üzere üç üvey erkek kardeşi ve bir üvey kız kardeşi vardır; Burton Jenner, Brandon Jenner, televizyon yıldızı Brody Jenner, Casey Jenner. Yanı sıra annesinin 1989'da Robert'tan boşanıp 1991'de evlendiği eski olimpiyat atleti Bruce Jenner'dan olmak üzere iki yarı öz ünlü kız kardeşi vardır; Kendall Jenner ve Kylie Jenner.[8]

Marymount Lisesi'nden mezun olan Kardashian, okulda okuduğu dönem sırasında, babasına ait olan müzik pazarlama firmasında çalışmıştır.[9]
Dancing With the Stars yarışması kariyeri


Inaba Goodman Tonioli
1 Foxtrot/"The Pink Panther Theme" 6 7 6 Tur atlamada sona kaldı
1 Mambo/"Baby Got Back" 6 6 6 Koruma altına alındı
2 Rumba/"You Give Me Something" 6 6 5 Elendi

Aktivist kariyeri

Kardashian Türkiye'yi Ermeni Kırımı'nı tanımaya çağırmıştır.[10]

Kardashian, ABD'de hapishane reformu üzerine çalışmaktadır. Mahkûm Chris Young ve ilk uyuşturucu suçu ile ömür boyu hapse mahkûm edilen Alice Marie Johnson için aktivizm yapmış, Haziran 2018'de Başkan Donald Trump tarafından affedilmelerini sağlamıştır.[11][12][13] ABD hapishane sisteminde büyük çaplı değişiklikler öngören İlk Adım Kanunu (First Step Act) için de kampanya yürütmüş ve Başkan Trump'ın ikna edilmesinde etkili olmuştur. Kanun, daha sonra ABD Senatosu'ndan oy çoğunluğu ile geçmiştir.[14][15] Nisan 2019'da Vogue'a çıkan bir habere göre Kardashian, baro sınavını geçmek için çalışmaktadır.[16]

İlişkileri

2000'de prodüktör Damon Thomas'la evlenip 2004'te boşandı. Daha sonra R&B sanatçısı Ray J ile çıkmaya başladı. Ray J ile bir seks kasedi ortaya çıktı. Kim Kardashian önce dava açsa da daha sonra Vivid Entertainment'la anlaşıp kasedin haklarını 5 milyon dolara sattı. 2007'de Ray J'den ayrılan Kardashian, Amerikan futbolcusu Reggie Bush ile çıkmaya başladı ancak ayrıldılar. 2010 Ekim'inde ise Michael Copon ile kısa süren bir ilişkiye başladı. 2011 Mayıs ayında Kris Humphries ile nişanlanan kardashian'ın 20.5 karatlık nişan yüzüğü çok konuşuldu. 20 Ağustos 2011'de Kris Humphries ile evlenen Kardashian'ın düğünü Kaliforniya Eyaleti’ne bağlı Santa Barbara yakınlarındaki Montecito Kasabası’nda bulunan bir malikanede gerçekleşti. Sinema ve müzik dünyasından birçok ünlü ismin katıldığı, toplam 440 davetli bulunan düğünde Kardashian Vera Wang imzalı fildişi renginde, kabarık etekli, dantel bir gelinlik giydi. Düğünün 30 milyon dolar olan tüm masrafları reklam sponsorları tarafından karşılandı. Kardashian düğün için tek kuruş harcamamasına rağmen düğün fotoğrafları için People Dergisi’yle yaptığı anlaşmayla ayrıca 17.9 milyon dolar kazanç sağladı.

2012 Nisan ayından beri Kanye West ile beraber olan Kardashian 15 Haziran 2013 günü Cedars-Sinai Medical Hastanesinde kızları North West'i dünyaya getirmiştir. 21 Ekim 2013'te, Kardashian'ın 33. doğum gününde nişanlanan çift,[17] 24 Mayıs 2014 tarihinde İtalya'nın Floransa kentinde evlenmiştir.[18] Oğulları Saint West, 5 Aralık 2015'te doğmuştur. İkinci hamileliğinden sonra doktorları, Kardashian'a tekrar hamile kalmamasını önermiştir. Bunun üzerine, çiftin üçüncü çocuğu Chicago (15 Ocak 2018 doğumlu)[19] ve dördüncü çocuğu Psalm (9 Mayıs 2019 doğumlu)[20] taşıyıcı anne aracılığıyla dünyaya gelmiştir. 2022 Mart ayında mahkeme kararıyla Kanye West ile resmen boşanmıştır.


Dipnotlar


Kaynak

Wikipedia

Tereyağı Nedir? Tereyağı Çeşitleri - Yayık Nedir? Yayık Tereyağı - Yayık Ayran

Tereyağı, ana maddesi süt yağı olan bir mandıra ürünüdür. Tereyağının bileşiminde yaklaşık %80 oranında süt yağı, su, süt şekeri, mineraller, kolesterin, suda çözülmüş vitaminler, protein, asitler ve aroma veren maddeler yer alır. Tereyağı, gıda ve kozmetik sanayisinde kullanılan bir hammaddedir.

Etimoloji

Tereyağı sözcüğü; Farsçada (Persçe/Persian) “taze, yaş” anlamına gelen tare (تَره) sözcüğü ile Eski Türkçe yāġ “hayvansal yağ veya süt yağı” sözcükleriyle oluşturulmuş bir birleşik sözcüktür. Tereyağı sözcüğünün Türkçedeki karşılığı Dîvânu Lugâti't-Türk'te sağyağ olarak geçmektedir. Türkçe kökle türetilmiş bir başka sözcük de sarı yağ sözcüğüdür.[kaynak belirtilmeli]
Floris van Schooten

Özellikleri

Genel özellikleri

Yağın hafif sarı ve beyaz olmak üzere iki renkte olması ihtimal dahilindedir. Çünkü sütü yağ elde etmek için alınan hayvan, öncesinde yeşil renkte (yani canlı) besinler tükettiğinde yağ rengi sarıya daha yakın, kurumuş tahıl sapı veya samanı ile beslemiş hayvanlarda ise elde edilecek yağın rengi beyaza daha yakın olmaktadır. Oda sıcaklığında sıvı yapısı, soğuk buzdolabı (yak. 7 °C) soğukluğunda sert sıvılaşması vardır.

Modern tereyağları katkısız ve kaliteli yağı yüksek sütlerden yapılır. Buzdolabında saklanır. Türkiye'de yayık ayranından imal edilen tuzlanmış tereyağı, ağır kokulu, tuzlu ve ekşimsi tatlıdır. AT standartlarına uygun üretim ve tüketim için çalışmaların başladığı belirtilmektedir.

Kimyasal ihtivası

AB standartlarına göre tereyağındaki su miktarı %16 geçmemesi gerekmektedir. Ancak bu şart sağlandığı zaman tereyağı süt ürünü kategorisinde satılabilmektedir. Bunun yanı sıra tereyağı yapısında birçok madde ihtiva etmektedir. Bunlar süt şekeri, mineral maddeler, kolesterol, proteinler, yağda çözülen vitaminler, süt asitleri ve aroma maddeleridir.

Tereyağının diğer bir karakteristik özelliği de yapısında yüksek oranda yağ asitlerinin gliseritleri ve kısa zincirli doymuş yağ asitleri (örn. Bütirik asit) içermesidir. 100 g tereyağının besin değeri yaklaşık 3100 kJ (740 kcal) dir.

Tarih

İlk tereyağı üretiminin nerede olduğu bilinmemektedir. Ama bunun hayvancılığın başlaması ile ortaya çıktığı düşünülmektedir. En eski bilinen kaynak ise eski milattan 3000 yıl önce Sümerlerde mozaiklerde resmedilmiş. Ama bunun bir nevi ayran veya tereyağı üretimi olduğu kesin bilinmemektedir.[1]

Antik devirde Akdeniz bölgelerinde tereyağı üretimi bilinmekle birlikte sadece kozmetik ve ilaç olarak kullanılmış zeytin yağı kullanımı daha ağır basmıştır. Orta Çağda ise çok önemli bir ticari madde olmuş ve bunun için özel fıçı ve kovalar icat edilerek genelde deniz yolları ile nakledilmiştir.

19. yüzyılda endüstri devrimi ile birlikte büyük mandıra ve tereyağı işletmeleri türeyerek üretim sanayileştirildi. Tarımın ve hayvancılığın gelişmesi, traktör ve süt sağma makinelerinin daha genişçe kullanılmaya başlanması, nakliyat imkânların oluşması, tereyağı üretimi ve tüketiminde bir patlama oluşturmuştur.

Suni soğutma tekniğinin (buzdolabı) 19. yüzyılında geliştirilmesi tereyağının geniş kitleler için sıradan bir gıda olmasında büyük bir etkendir. Gelişmiş sanayi ülkelerinde, süt üretiminden ve nakliyattan tüketime kadar süreçteki kesintisiz soğutma zorunluluğu bugün belirlenmiş bir standarttır.

Sanayileşme ile birlikte tereyağına esaslı bir rekabet oluştu: bitkisel margarin. Fransız kralı III. Napolyon'un verdiği sipariş üzerine kimyager Hippolyte Mège-Mouriés margarini buldu. Tereyağını alamayacak yoksul kitle için, ekmeğe sürülebilen ekonomik bir yağ gerekli idi.

Üretim yöntemleri

Elde edilmesi her zaman kolay olmasa da, tereyağı genel olarak yağ içeren tüm sütlerden elde edilebilmektedir. Her sütten tereyağı elde etmek mümkün değildir. Örneğin kısrak ve sıpa sütü tereyağı elde etmek için elverişli değildir. Tereyağı üretiminde en elverişli süt inek, koyun ve keçi sütüdür.

Tereyağı yapımı

Eski zamanlarda tereyağını üretmek için, bu işlemde kullanılacak süt bir kaba konulur ve iki gün böyle bekletilirdi, ta ki sütün kreması yüzeyde toplanıncaya kadar. Bu krema tabakası elle tereyağı yapma aşamasına geçmeden önce başka bir kaba alınır ve olgunlaşması için bir müddet daha bekletilirdi.

Bu fiziksel olgunlaşma sayesinde yağın kristalleşmesi sağlanır ve bunun yanında sütyağının düzgün ve en uygun şekilde yayılır. Buda ekşimemiş kremadan tereyağı yapılmasını mümkün kılmaktadır. Kremanın olgun hale gelmesi için bir takım biyolojik ilaçlarda kullanılmaktadır. Bunun sonucunda yağın pH-değeri düşer ve çeşitli mikroorganizmalar oluşur. Buda tereyağına farklı bir aroma kazandırır.

Tereyağı elde etme aşamasında krema iyice çırpılır. Bu işlem esnasında sütte bulunan yağ damlalarını saran zar parçalanır. Böylelikle yağ sütün içine karışır. Bundan sonra süt içerisinde serbest kalan yağ birbirlerine yapışmaya başlar. Burada yapısında yağ zarı parçacıkları, su ve bir miktar süt proteini barındıran bir emülsiyon oluşmuş olur. Oluşan bu emülsiyonun karıştırmaya devam edilmesiyle sıvı haldeki su içerisinde yağ emülisyonundan katı haldeki yağ içerisinde su emülsiyonu oluşmuş olur. Bu işlemler sonucunda yağsız olan kısım yayıkaltı olarak kullanılırken, diğer kısım ise tereyağı olarak kullanmak üzere şekil verilerek paketlenir.

Rengi

Tereyağı rengini iki farklı faktörden almaktadır. Bunlardan ilki sütünden tereyağı yapılan hayvanın yeminden ve ikicisi ise üretim esnasında içine ekstra konulan renklendiricilerdir.

Tereyağının klasik rengi sarıdır. Eğer tereyağı yaptığımız süt inek sütü ise, buradan ineğin doğal yollarla çayırlarda otlandığını ve taze çimen ya da ot yediğinin bir göstergesi olarak gösterilebilir. Bilindiği üreze çimenler yüksek oranda yapısında Karotenoid ihtiva eder. Eğer otlar sarı değil de yeşil bile olsa yapısında gene de Karatenoid barındırır. Sadece bu durumda Karatenoidin etkisi klorofiller tarafından bastırılmıştır. Karatenoidler klorofillere kıyasla yağda çözülebilme özelliğine sahiptirler. Bu yüzden tereyağı yapma işlemi sırasında karatenoidler sütteki yağda çözülürler ve böylelikle tereyağının içine de geçmiş olurlar. Bu da Tereyağının neden sarı renkte olduğunu açıklar. Bir başka deyişle hayvan sadece suni hayvan yemiyle ya da sadece samanla beslenirse, ki bu yöntem günümüzde kış aylarında modern tesislerde kullanılan bir yöntemdir, bu hayvanların sütlerinden üretilen tereyağı daha çok beyaz renkli olur. Çünkü suni yemler ve saman karatenoid bakımından oldukça fakirdirler. Avrupa Birliği ülkelerinde tüketicilerin bu hassasiyetlerini bilen üreticilerin hayvan yemlerinin içine yeteri miktarda Karoten maddesi eklemektedirler. Böylelikle yılın her döneminde alınan tereyağını her zaman aynı renge sahip olması sağlanmış olur. Bu yöntem özellikle Almanya’da çok kullanılan bir yöntemdir.

Halk arasında geniş bir kabul bulan inanışa göre tereyağının rengi, hayvanların yılın farklı zamanlarında tükettikleri yemlerin yapılarında ihtiva ettikleri yağ oranlarına bağlamışlardır. Onlara göre sonbaharda ve kışta üretilen süt, yıllın diğer zamanlarında üretilen sütten daha yağsız olduğu ve bu yüzden bu zamanda yapılan tereyağı beyaz renkte olur. Yukarıda daha önce açık bir şekilde anlatıldığı gibi, tereyağına rengini veren sütün ihtiva ettiği yağ oranı değil aksine yapısındaki Karatenoid maddesidir. Bundan yola çıkarak halk arasındaki bu anlayışın yanlış olduğunu kesin bir dille söyleyebiliriz. Yapısında yüksek oranda yağ barındıran süt bile, içinde Karatoin maddesi barındırmadığı ve taze olduğu sürece gene beyazımsı bir renkte olur. Kısacası tereyağının rengine bakarak, içerdiği yağ miktarından bahsetmemiz pek mümkün değildir.

Bunun yanı sıra tereyağının tipik rengi ülkeden ülkeye farklılıklar gösterebilmektedir. Örneğin İtalya’da üretilen tereyağın rengi genel olarak saf beyazdır. Bu yüzden bu renk İtalyanlar arasında tereyağının doğal rengi olarak kabul görmektedir.

Günümüzdeki endüstiriyel üretimi

Günümüzde tereyağı üretimi modern tesislerde üretilmektedir. Bu tesislerde tereyağı üretimi pastörize edilmiş kremadan yapılır. Buralarda süt santrifüjleme işleminden geçerek kısa bir sürede krema kısmı sütten ayrılmış olur. Bundan sonra pastörizasyon işleminden geçer. Yani burada krema hızlı bir şekilde ısıtılır ve saniyeler içinde tekrar oda sıcaklığında soğutulur. Krema olgunlaşması için yaklaşık 20 saat bekletildikten sonra Tereyağı makinelerine aktarılır. Burada iyice çırpılarak kremadan tereyağı elde edilir ve bu işlem esnasında bir yan ürün olan ayran yağdan ayrılır. Elde edilen tereyağına şekil verildikten sonra paketleme işlemine geçilir. Ortalama olarak 1 kg tereyağı elde etmek içi yaklaşık 20 kg süte ihtiyaç vardır.

Dünyada tereyağı üretiminde önde gelen ülkeler

Dünyada tereyağı üretiminde Hindistan açık bir farkla başı çekmektedir ve 2,5 (milyon ton) yıllık üretimiyle ikinci sırada bulunan Pakistan'dan neredeyse 5 kat daha fazladır. İkici sıradaki Pakistan'ı ise az bir farkla ABD takip etmektedir.

2012'in verilerine göre tekrar Hindistan 4,5 (Milyon ton)' la dünya üretiminde birinci sırayı alırken, Hindistan ürettiği bu miktar tereyağıyla dünya üretiminin %40 tek başına üretmektedir. İkinci sıradaki ABD 0,8 (Milyon ton)' onu takip ederken, Pakistan 0,7 (Milyon ton)'la üçüncü sıraya gerilemiştir.[2]

Dünyanın Tereyağı Üretiminde En Önde Gelen Ülkeler (2004)

(Milyon ton) Sıralama Ülke Üretim
(Milyon ton)
1 Hindistan 2,5 10 İran 0,150
2 Pakistan 0,557 11 İrlanda 0,142
3 ABD 0,525 12 Avustralya 0,130
4 Yeni Zelanda 0,473 13 İtalya 0,125
5 Almanya 0,440 14 Hollanda 0,117
6 Fransa 0,420 15 Mısır 0,116
7 Rusya 0,262 16 Ukrayna 0,110
8 Polonya 0,180 17 Belçika 0,102
9 Birleşik Krallık 0,160

Besin değeri

Yüksek doymuş yağ oranı ve hayvansal yağ olması kötü kolestrole bir sebep olarak görülse de, tereyağı tabii bir gıdadır. Sanayi yağı margarine karşı besin değeri daha yüksek ve kıymetlidir. Yağlar arasında en yüksek protein içeren besindir. Yaklaşık yüzde biri protein iken diğer yağlarda bu neredeyse sıfırdır.


Tereyağı Çeşitleri

Krema ve yoğurt tereyağının hammaddeleridir. Sütün önce yoğurda ardından da yayık vasıtası ile tereyağına dönüştürülmesi ile halk dilinde "yayık tereyağı" elde edilir. Sütün yağınının seperatör adı verilen bir makine vasıtası ile çekilmesinden elde edilen ürünün sanayideki adı "krema",  köylü ve halkın bir kısmının bildiği adı ise "kaymak" dır. Üretilen bu kaymak yayık vasıtası ile tereyağına dönüştürülür. Krema elde etmenin bir diğer yolu ise sütün öncelikle kaşar yahut peynire dönüştürülmesi, ardından seperatörden geçirilerek kaymağa dönüştürülmesidir. Bunun adı da sırvatka kreması’ dır.

Günümüzde Yayık Tereyağı halk arasında tereyağının kalitesini belirten bir nitelik haline gelmiştir . Ancak yayık tereyağını şehirlerde bulmak sanılanın aksine oldukça zordur. Hemen hemen her şarküteri, market yahut süt ürünleri satışı yapan işletmeler mutlaka bu ürünü sattığını idda etmektedir. Yayık tereyağı' nın özelliği sütün sağıldığı hayvanların doğada yedikleri besinler vasıtası ile sütlerine yansıyan farklı aromalardır. Peki yoğurt tereyağı' nın kaymaktan elde edilen tereyağı ile arasındaki fark nedir ? sorusunu sorduğumuzda ilk cevap aroması ikincisi ise maliyetidir. Bir mandıranın sadece peynir, kaşar ve yöresel ürünler satarak elde ettiği karlarla ayakta kalması günümüzde ne yazık ki çok zor bir hale gelmiştir. Krema mandıraların yaşamlarını sürdürebilmek adına hayati öneme sahip bir vasıtadır. Yoğurttan yapılan tereyağı'nın maliyeti kremadan yapılan tereyağı' nın nerede ise iki katıdır.

Kaymak yani kremadan elde edilen tereyağları da kalitesine göre yoğurttan elde edilen tereyağına denk olabilir. Burada en önemli ayırt edici unsur herzamanki gibi süttür. Krema' nın elde edildiği sütün kalitesi iyi bir mandırada kaliteli bir ustanın ellerinde yayık tereyağı ile kolayca boy ölçüşebilir.

Kaşar yahut beyaz peynir suyundan çekilen krema' da sütten çekilen krema ile doğru koşullarda üretildiği taktirde denktir, tereyağı' nın hangi çeşit kremadan üretildiğini anlamak çok zor olmamakla beraber, seperatörün kalitesi bu safhaya birebir etki eden bir unsurdur.

Bu yazıdan çıkan sonuç her köşe başında Yayık tereyağı adı ile satılan tereyağın aslında yoğurttan elde edilmediği, bazı işgüzarların bu ismi haksız kazanç elde etmek amacı ile kullanmalarıdır.


Yayık

Yayık, süt yağını tereyağına dönüştürmek için kullanılan geleneksel ahşap aygıt. Bu üretim sürecine yayıklama denir.[1]

Günümüzde gerek mandıra ve fabrikalarda kullanılan gelişmiş makineler gerekse geleneksel tereyağı üretiminde kullanılan elektrikli ev aletleri de yayık olarak tanınmaktadır.
1923 yılında modern bir mandırada kullanılan yayık

Yoğurt'tan tereyağı ve Ayran elde etmek için tahtaların sızdırmayacak şekilde bir araya getirilip silindir şekli verilmesiyle yapılır. Yayıklar iki kısımdan oluşur. İçinde yoğurdun konulduğu kısım ve bu yoğurdu karıştırmaya yarayan Bişek diye adlandırılan ve ucunda topuz bulunan uzun sopa. Geçmişte sütten tereyağı ve ayran elde etmek için sıkça kullanılan, tahtaların sızdırmayacak şekilde belli bir açıyla bir araya getirilmesiyle yapılan yayıklar, elektrikli yayıkların yaygınlaşmasıyla adeta teknolojiye yenik düşerken, bir zanaat da yok olma noktasına geldi. Tavana ipler ile asılan uzun yayıklara dökülen yoğurt ve su. Sürekli olarak belli bir ritimde çalkalanırdı.

Yayık ayranı

Yayık ya da katık ayranı,[1] veya çalkama[2] Türkiye'nin yayık ile tereyağı yapılan (yayık dövülen) bölgelerinde üretilen ve günümüzde tüketilen ayrandan farklı bir fermente süt ürünüdür. Ayran, yoğurda su ve tuz eklenmesi ile hazırlanırken, yayık ayranı, yoğurda su eklenerek yayıkta dövülmesi, tereyağının ayrıştırılması ve yoğurttan arta kalan açık renkli, yapışkanımsı kıvamlı ve kendine has kokulu yayıkaltına tuz eklenmesi sureti ile üretilmektedir. Yayık ayranı için kullanılan yoğurdun, normal yoğurda kıyasla daha uzun süre fermante edildiği ve güçlü bir ekşi tada sahip olduğu kaydedilmiştir.[3]

Bazı bölgelerde tahta fıçılar veya deri torbalar içerisinde çalkalanarak üretilen yayık tereyağı ve ayranı, günümüzde çoğunlukla elektrikli makineler vasıtasıyla dövülmektedir. Yoğurttan tereyağı üretimi Türkiye'de gittikçe azalmaktadır. Yayık ayranına büyük marketlerde ulaşmak mümkün değildir.

Kaynak ve Dipnotlar

Wikipedia

"Ben gizli bir hazine idim, bilinmek istedim (bilinmeye muhabbet ettim) ve kâinatı yarattım." mealindeki kudsi hadis olduğu söylenen bu sözün kaynağı nedir?


Soru Detayı

- Bunu nasıl anlamak gerekir?
Cevap

Değerli kardeşimiz,

“Ben gizli bir hazine idim; bilinmek istedim, mahlukatı yarattım.” (Acluni, Keşfü'l-Hafa, II/132)

Bu insanlara göre, Allah’ın bir çok emir ve yasaklarını dolayısıyla -haşa- bir gösteriş, bir tahakküm gibi algılamalar da söz konusudur. Örneğin,

"Ben cinleri ve insanları yalnız beni tanıyıp kulluk etsinler diye yarattım."(Zariyat, 51/56)

mealindeki ayetten de bu tasavvur hezeyanı söz konusu olabilir. “Allah herkesi kendine kul-köle yapmış... Bu bir tahakkümdür, bundan bir gösteriş kokuyor...” diyebilirler. Bu tür anlayışlar, Allah’ı gerçek anlamda tanımamış kimselerin kuruntularıdır.

Acaba, bir insanın kendini diğer bazı insanlara tanıtması, bir padişahın halkına kendini tanıtması, ne zamandan beri bir gösteriş olarak algılanmaya başlamıştır?

Kâinatın yaratılışında, âdeta sonsuz / sayısız olan varlıkların nizam ve intizamında görülen sayısız hikmetler, gözetilen sayısız gayeler, yüce Yaratıcının takip ettiği veya binler maksadının olduğunu göstermektedir. Bu amaçların başında, hiç şüphesiz Allah’ın kendini tanıtması gelir. Çünkü, insan her an bir gezegenin yurdu olan yerküresine çarpmasından korkan, bir virüsün bulaşmasından endişe eden, en küçük bir mikroba fiilen mağlup olan bir varlık olarak yaratılmıştır. Böyle bir varlık, âciz, güçsüz, zayıf olduğu gibi, muhtaç olduğu hiçbir şeyi yaratamayan, bir sivrisineğin bir kanadını bile yoktan var etmekten çok uzak olan, diğer yandan bir çiçeği istediği gibi, bir haharı da isteyen, bir baharı arzu ettiği gibi, ölümden sonra haşir baharını da aşk derecesinde arzulayan, hayalleri, emelleri ebede kadar uzanan zavallı-perişan bir mahluk, bütün kâinatın yegâne sultanı olan Rabbini tanımazsa, bütün ihtiyaçlarını yerine getirebilen kudrete sahip olan kendi malikini bilmezse, bütün dünyanın sultanı dahi olsa kaç para eder.

Demek ki, insanoğlu için, Allah’ı tanımaktan daha önemli bir mesele yoktur. Kaldı ki, Allah’ın tanınmadığı bir yerde, Allah’a nasıl kulluk edilebilir, nasıl imtihan açılabilir, nasıl imtihanın cennet gibi bir mükâfatı, cehennem gibi bir mücazatı olabilir?

Ayrıca, bunu söyleyenler şunu bilsinler ki gösteriş, bir kimsenin kendi kıymetinden daha fazla bir değer kazanmaya yönelik yapılan bir şovdur. Gösteriş, başkasının, kendi hakkında –asıl değerinden daha fazla- bir değer, daha güzel bir kıymet atfetmesini sağlamaya yönelik bir gösteridir. Yine gösteriş, başkasından -ücret, maaş gibi, makam, mevki gibi- bir menfaat sağlamaya yönelik yapmacık bir harekettir. Allah’ın bu gibi pespaye tavırlardan sonsuz münezzeh ve uzak olduğunu düşünmeyen bir kimsenin O’nu tanıdığından söz edilebilir mi?

Özetle, Allah’ın kendini tanıtması, Onun bize olan ihtiyacından değil, bizim ona olan ihtiyacımızdan kaynaklanmış ve o da sonsuz rahmetiyle bu fıtrî ihtiyacımızı yerine getirmek için kendini bize tanıtmıştır.

İlave bilgi için tıklayınız:

- Madem Cenâb-ı Hak hiçbir şeye muhtaç değildir, o halde kâinatı niçin yaratmıştır?..

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet